شرح و تفسير
تعريف جنس و فصل
در اين قسمت تعريف هر يك از جنس و فصل بيان شده و آنگاه به برخى از تقسيمهاى جنس ، فصل و نوع اشاره شده است .
بنابر تعريف مؤلف ، جنس عبارت است از كلى ذاتىاى كه مشترك ميان چند نوع است و فصل عبارت است از كلى ذاتىاى كه اختصاص به يك نوع دارد . به بيان ديگر :
جنس مفهومى است كه بيانگر جزء اعم از اجزاى ذاتى نوع خود مىباشد و فصل مفهومى است كه بيانگر جزء مساوى با اجزاى ذاتى نوع خود مىباشد .
مقصود از « نوع » در تعريفهاى ياد شده ، معناى اعم آن است و اختصاص به نوع حقيقى ندارد . به همين دليل مىتوان فصل را به قريب و بعيد تقسيم كرد .
تقسيمات جنس ، فصل و نوع
هر يك از جنس و فصل بر دو قسم مىباشد : قريب و بعيد .
جنس قريب :
جنس را نسبت به يك نوع در صورتى قريب مىگويند كه اگر آن را با هر يك از انواع مشارك در آن جنس ضميمه كرده و بپرسيم چيستند ؟ همان جنس در جواب بيايد ؛ مثلًا حيوان جنس انسان است و انسان در اين جنس انواع مشاركى دارد ؛ مانند : اسب ، گاو و گوسفند . حال اگر هر يك از اين انواع را در كنار انسان قرار دهيم و بپرسيم چيستند ؟ پاسخ حيوان است . پس حيوان جنس قريب انسان مىباشد .
جنس بعيد :
جنس نسبت به نوع اگر به گونهاى باشد كه چون آن نوع را با هر يك از انواع مشارك در آن جنس ضميمه نموده و بپرسيم چيستند ؟ هميشه آن جنس در جواب نيايد ، آن جنس بعيد خواهد بود ؛ مثلًا جسم براى انسان ، جنس است و انسان