شده و يك نوع اتحاد و يگانگى با آن پيدا مىكند ؛ مانند قضيهء : انسان متعجب است ، يا خندان است . تعجب و خنده ، هر دو ، در خارج واقعيتى جدا از ذات انسان دارند كه به انسان ضميمه شده و آن را متصف به متعجب و خندان مىكنند .
ويژگىهاى مفاهيم ذاتى
والذاتىُّ يميّزُ من غيرِهِ بوجوه من خواصِّه :
منها : أنَّ الذاتيّاتِ بيّنةٌ ، لا تَحتاجُ فى ثبوتِها لِذِى الذاتىِّ إلى وسطٍ .
ومنها : أنّها غنيَّةُ عن السببِ ، بمعنى أَنَّها لا تَحتاجُ إلى سببٍ وراءَ سببِ ذِى الذاتىِّ ، فعلَّةُ وجودِ الماهيَّةِ بعينِها علَّةُ أجزائِهَا الذاتيَّةِ .
ومنها : أنَّ الأجزاءَ الذاتيَّةَ متقدِّمةٌ على ذِى الذاتىِّ .
ترجمه
مفاهيم ذاتى ويژگىهايى دارند كه مايهء امتياز آنها از ساير مفاهيم مىشود ، برخى از اين ويژگىها عبارتند از :
1 - ثبوت اجزاى ذاتى يك ماهيت براى آن ، روشن وبىنياز از دليل وحدّ وسط مىباشد .
2 - معانى ذاتى بى نياز از سبباند ؛ به اين معنا كه در تحققشان به علتى علاوه بر علت ماهيتى كه جزيى از آنند ، نياز ندارند . بنابراين ، علت وجودى يك ماهيت ، خودش علت اجزاى ذاتى آن نيز هست .
3 - اجزاى ذاتى يك ماهيت بر آن ماهيت تقدم دارند .
شرح و تفسير
در اين قسمت سه ويژگى و سه خصوصيت براى مفاهيم ذاتى بيان مىشود كه برحسب ظاهر عبارت مؤلف قدس سره هر يك از اين امور سه گانه ، تنها در مورد مفاهيم ذاتى