يك نكته
عبارت مؤلف قدس سره موهم آن است كه قضيهء بتّى در جايى است كه موضوع قضيه ، بالفعل مصداق محقق دارد و بنابراين ، قضيهء سيمرغ پرنده است ، يكى قضيهء بتى به شمار نمىرود . اما اين مطلب صحيح نيست و از قرائتى كه در كلام ايشان وجود دارد ، از جمله مثال هايى كه براى قضيهء غير بتّى بيان كردهاند ، مىتوان همان چيزى را كه در تفسير كلام ايشان آورديم ، استفاده كرد .
حمل بسيط و حمل مركب
وينقسمُ أيضاً ، إلى « بسيطٍ » و « مركّبٍ » ؛ ويسميّانِ : « الهليّةَ البسيطةَ » و « الهليّةَ المركّبةَ » ؛ والهليّةُ البسيطةُ : ما كان المحمولُ فيها وجودُ الموضوعِ ، كقولِنا : الانسانُ موجودٌ ؛ والمركّبةُ : ما كان المحمولُ فيها أثراً من آثارِ وجودهِ ، كقولِنا : الانسانُ ضاحكٌ .
ترجمه
و نيز تقسيم مىشود به بسيط و مركب ، كه به آن « هليهء بسيطه » و « هليهء مركبه » نيز مىگويند . هليهء بسيط آن است كه محمول قضيه همان وجود موضوع باشد ، مانند : انسان موجود است . و هليهء مركبه آن است كه محمول قضيه اثرى از آثار وجود موضوع باشد ، مانند انسان خندان است .
شرح و تفسير
تقسيم ديگرى كه در مورد حمل شايع بيان شده است ، تقسيم آن به حمل بسيط و مركب است . قضيهاى كه حملش بسيط باشد ، هليهء بسيطه و يا قضيهء ثنايى است و قضيهاى كه حملش مركب باشد ، هليهء مركبه يا قضيهء ثلاثى مىنامند . هليهء بسيطه