الفصل الخامس استحالةِ الدَّورِ والتسلسُلِ فى العللِ
أمّا استحالةُ الدَّورِ - وهو توقُّفُ وجودِ الشىءِ على ما يتوقفُ عليه وجودُه ؛ إمّا بلا واسطةٍ ؛ وهو الدورُ المصرَّحُ ؛ وإمّا بواسطةٍ او أكثرَ ، وهو الدَّورُ المضمَرُ ؛ فلأَنَّه يستلزمُ توقُّفَ وجودِ الشىءِ على نفسِهِ ، ولازمُهُ تقدُّمُ الشىءِ على نفسِهِ بالوجودِ ، لتقدُّمِ وجودِ العلّةِ على وجودِ المعلولِ بالضرورةِ .
ترجمه
دور عبارت است از آنكه وجود يك شىء متوقف و وابسته باشد بر چيزى كه وجودش توقف بر همان شىء دارد ؛ خواه توقف بدون واسطه باشد كه « دور مصرح » است و خواه با يك واسطه يا بيشتر باشد كه « دور مضمر » خواهد بود . دليل محال بودن دور آن است كه مستلزم توقف وجود شىء بر خودش است ، كه لازمهاش تقدم وجودى آن شىء بر خودش مىباشد ، زيرا علت ، لزوماً تقدم وجودى بر معلول دارد .
شرح و تفسير
تعريف دور
« دور » در لغت به معناى حركت شىء در يك مسير منحنى است ؛ به گونهاى كه به