الرابعةُ : المساواةُ واللامساواةُ ، وهما خاصَّتانِ للكمِّ ، وتعرضانِ غيرَهُ بعروضِهِ .
الخامسةُ : النهايةُ واللانهايةُ ، وهما كسابقتيهِما .
ترجمه
كميت داراى ويژگىهايى به شرح زير است :
1 - بين هيچ يك از انواع آن تضاد برقرار نيست ، زيرا هيچ كدامشان موضوع مشترك ندارند ، حال آنكه براى تحقق تضاد ، اشتراك در موضوع ضرورى است .
2 - ذاتاً قابل تقسيم وهمى است - چنانكه گذشت - .
3 - داراى چيزى است كه شمارهگر آن مىباشد ؛ يعنى چيزى كه با حذف مكررش از كمّ ، آن را نابود مىكند . [ به عبارت ديگر ، كمّ قابل قسمت بر آن مىباشد ] . به اين صورت كه « يك » به عنوان مبدأ كمّ متصل يعنى عدد ، همهء انواع آن را شماره مىكند ؛ علاوه بر آن برخى از اعداد ، شمارهگر برخى ديگرند ؛ مانند عدد دو كه شمارهگر « چهار » و عدد سه كه شمارهگر « نه » مىباشند . كمّ متصل نيز قابل انقسام است ، زيرا اجزاى مفروضى دارد كه كلّ را شماره مىكند .
4 - تساوى و عدم تساوى از ويژگىهاى كمّاند و اتصاف ساير امور به آنها به واسطهء كمّ مىباشد .
5 - تناهى ( امتداد محدود ) و عدم تناهى ( امتداد نامحدود ) نيز از ويژگىهاى كمّاند و اين دو مانند تساوى مىباشند .
شرح و تفسير
در اين قسمت به برخى از ويژگىها و خواص كميت اشاره مىشود . كميت به وسيلهء هر يك از اين خواص - به استثناى ويژگى نخست - تعريف شده است ؛ مثلًا برخى گفتهاند : كميت عرضى است كه عادّ و شمارنده دارد و برخى گفتهاند : عرضى
ترجمه و شرح بداية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 217
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٢١٧