مفروضٍ لا يوجدُ إلا وقدْ انصرمَ السابقُ عليهِ ولمَّا يوجدِ الجزءُ اللاحقُ . والمتصلُ القارُّ على ثلاثةِ أقسامٍ : جسمٌ تعليمىٌّ ، وهو الكمِّيَّةُ الساريةُ فى الجهاتِ الثلاثِ منَ الجسمِ الطبيعىِّ المنقسمةُ فيها ؛ وسطحٌ ، وهو نهايةُ الجسمِ التعليمىِّ المنقسمةُ فى جهتينِ ؛ وخطٌّ ، و هو نهايةُ السطحِ المنقسمةُ فى جهةٍ واحدةٍ .
ترجمه
قسم اول ، يعنى كمّ متصل به دو قسم قارّ و غير قارّ منقسم مىشود . قارّ آن است كه اجزاى مفروضش با هم موجود باشند ، مانند خط . و غير قارّ ، به عكس ، اجزائش با هم موجود نمىشوند . كمّ غير قارّ همان زمان است كه هر جزء مفروضش ، وقتى تحقق مىيابد كه جزء قبلى سپرى شده و جزء بعدى هنوز به وجود نيامده باشد .
كمّ متصل قارّ بر سه قسم است :
1 - جسم تعليمى :
مقدارى است كه در جهات سهگانهء جسم طبيعى ( طول ، عرض و عمق ) سريان داشته و در هر سه جهت قابل انقسام مىباشد .
2 - سطح :
پايان جسم تعليمى است و در دو جهت قابل انقسام مىباشد .
3 - خط :
پايان سطح است و فقط در يك جهت منقسم مىگردد .
شرح و تفسير
كمّ متصل بر دو قسم است : كمّ متصل قارّالذات و كمّ متصل غير قارّالذات . كمّ متصل قارّالذات آن كميتى است كه اجزايش با يكديگر تحقق مىيابند ؛ يعنى در يك زمان و به يكباره موجود مىشوند ، نه آنكه تدريجاً و در طول يكديگر تحقق يابند ؛ مانند خط ، سطح و جسم تعليمى .
اما كمّ متصل غير قارّالذات ، كميتى است كه اجزايش در وجود با هم جمع نمىشوند و قرار و ثبات ندارد ، بلكه عين سيلان و گذر است . كمّ متصل غير قارّالذات ،