تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و شرح باب حادى عشر ( فارسى ) — صفحة 43

مساهمون:

ص٤٣
و حينئذ إمّا أن يكون لابثا فيه فهو السّاكن ، أو منتقلا عنه ، و هو المتحرّك ، إذ لا واسطة بينهما بالضّرورة . و أمّا انّهما حادثان ، فلانّهما مسبوقان بالغير ، و لا شيء من القديم مسبوق بالغير ، فلا شيء من الحركة و السكون بقديم ، فيكونان حادثين ، إذ لا واسطة بين القديم و الحادث . أمّا انّهما مسبوقان بالغير ، فلأنّ الحركة عبارة عن الحصول الأوّل في المكان الثاني ، فيكون مسبوقا بالمكان الأوّل ضرورة . و السّكون عبارة عن الحصول الثاني في المكان الأوّل ، فيكون مسبوقا بالحصول الأوّل بالضّرورة .
شرح
درهرحالى يا متحرك است و يا ساكن ، به نحو قضيهء منفصلهء مانعة الخلوّ ، بلكه به نحو قضيهء منفصلهء حقيقيه . ] و هرچه از حوادث خالى نباشد ، خود نيز حادث است .

[ دليل خالى نبودن اجسام از سكون و حركت ]

امّا اينكه اجسام از حركت و سكون خالى نيستند ، به جهت آن است كه هر جسمى ضرورتا مكانى دارد ، كه يا در آن استقرار دارد كه در اين صورت ، ساكن است و يا در حال انتقال از آن مىباشد ، كه در اين صورت متحرك خواهد بود ، زيرا بالضروره واسطه‌اى ميان اين دو [ - استقرار و انتقال ] نيست . امّا حركت و سكون حادث‌اند ، چون مسبوق به [ - پس از ] چيزى ديگراند . و هيچ‌چيز قديمى مسبوق به [ - پس از ] ديگرى نيست . پس هيچ حركت و سكونى قديم نمىباشد ، پس هردو حادث‌اند ، زيرا واسطه‌اى ميان قديم و حادث نيست . امّا حركت و سكون مسبوق به [ - پس از ] ديگرى هستند ، چون حركت عبارت است حصول نخست در مكان دوم ؛ لذا بالضروره مسبوق به [ - پس از ] مكان اوّل مىباشد . و سكون عبارت است از حصول دوم در مكان نخست ، پس بالضروره مسبوق به [ و پس از ] حصول اوّل مىباشد . [ حاصل آن‌كه هرجا حركتى باشد ، وجود حركت مستلزم آن است كه مكان اوّلى بوده باشد كه شىء قبلا در آن قرار داشته و از