لازم است [ بنا ] به قولى . « 1 »
[ مسئلهء ] ( پنجم ) : اگر شهود مختلف شدند ، در جرح و تعديل ، جرح مقدّم است ؛ و اگر معارض شدند ، شهود توقّف كند در حكم .
و حرام است شهادت به جرح ، مگر با ديدن جرح به اشيائى كه از آن يقين [ به جرح ] حاصل كند ؛ و اگر عدالت ثابت شد ، محكوم به بقا است كه خلاف آن معلوم شود .
و اگر مدعى طلب كرد كه منكر را
] 561 / A [
حبس كنند تا مزكّى از براى شهودش بياورد ، لازم نيست ؛
و تزكيه ثابت نمىشود ، مگر به شهادت دو عادل و همچنين است ترجمهء مترجم .
[ مسئلهء ] ( ششم ) : واجب است در [ صفات ] نويسندهء قاضى كه عادل و صاحب شناسايى باشد ؛ و مستحبّ است فقيه بودن او .
[ مسئلهء ] ( هفتم ) : هر حكمى كه بطلان آن ظاهر شد ، حاكم نقض مىكند آن را ؛ چه آن كه خودش ، آن حكم را داده باشد يا حاكم ديگر ؛ و چه آن كه مستند حكمش ، قطعى بوده يا اجتهادى . و فحص از حكم سابق ، لازم نيست ، مگر با علم به خطاى آن .
و اگر خصم ، مدعى بطلان است ، در آن نظر كند ؛
و اگر خصم ، مدعى بطلان است ، در آن نظر كند ؛
و اگر خصم ، مدعى شد كه مستند حكم حاكم ، دو فاسق بودند ، واجب است احضار آن حاكم و نظر در حكم او ؛ اگرچه مدعى ، اقامهء بيّنه نكند ؛
و بعد از احضار ، اگر آن حاكم ، اعتراف به قول خصم كرد ، غرامت مال را
هامش
( 1 ) . برخى از فقيهان شيعه كه چنين فتوا دادهاند ، عبارتند از :
الف : شيخ طوسى در الخلاف ج 6 ، ص 220 ، م 13 و المبسوط ، ج 8 ، ص 109 .
ب : قاضى ابن برّاج در المهذّب ، ج 2 ، ص 586 .
ج : ابن ادريس حلّى در السرائر ، ج 2 ، ص 174 .
د : ابن حمزه طوسى در الوسيلة ، ص 211 .
ه : محقّق حلّى در شرايع الإسلام ، ج 4 ، ص 69 و المختصر النافع ، ص 280 .
و : علّامهء حلّى در قواعد الأحكام ، ج 3 ، ص 432 و تحرير الأحكام الشرعيّة ، ج 5 ، ص 133 ، م 6453 و تلخيص المرام ، ص 295 .
ز : فخر المحقّقين حلّى در ايضاح الفوائد ، ج 4 ، ص 218 .