( فصل ) اوّل در [ بيان ] ميراث خنثى است ،
و او كسى است [ كه ] آلت ذكوريت و انوثيت دارد كه ملحق است به آلتى كه از آن بيشتر بول كند ؛
و اگر از هر دو آلت ، يك مرتبه بول كند ، ملحق است به آلتى كه بعد ، منقطع از بول شود ؛
و اگر يك مرتبه منقطع شوند ، نصف سهم مرد و نصف سهم زن به او مىدهند .
[ مسائل ]
( مسئلهء ) [ اوّل ] : پس اگر خنثى منفرد است ، تمام تركه از [ آن ] او است ؛ و اگر با او خنثى [ ى ] ديگرى است ، مساويند در ارث ؛
و اگر با او مردى است ، فرض مىشود خنثى يك مرتبه مرد ، و يك مرتبه زن ، و يكى از آن دو فريضه را در ديگرى ضرب مىكنند . و حاصل ضرب را در دو ، ضرب مىكنند ؛ پس به خنثى ، نصف از مجموع دو سهم مفروضه در حقّ خودش را و به مرد ، باقى را مىدهند .
و همچنين است اگر با خنثى ، دخترى باشد كه باقى را به دختر مىدهند ؛
و همچنين اگر با خنثى ، هم پسر و هم دختر باشد - مثلا در صورت جمع شدن پسر و دختر با خنثى - ، فرض مىشود فريضه بر تقدير ذكوريت خنثى پنج سهم ، [ كه ] چهار سهم از دو مذكّر و يك سهم از دختر ؛ و بر فرض دختر بودن خنثى ، فرض مىشود چهار سهم ، [ كه ] دو سهم از [ آن ] پسر و دو سهم از [ آن ] دختر ، [ كه ] پنج را در چهار مىزنيم ، بيست مىشود و دو را در حاصل [ ضرب ] مىزنيم ، [ كه ] چهل مىشود و چون كه خنثى ؛ اگر مرد بوده [ است ] ، شانزده سهم مىگرفت و اگر زن بود ، ده سهم . نصف مجموع آنها - [ را ] كه سيزده باشد - از [ آن ] او است و هيجده ، از پسر و نه ، از [ آن ] دختر است .
( مسئلهء ) [ دوم ] : و اگر با خنثى ، زوج يا زوجه بود ،
] 261 / A [
يا مرد و زن ، از اولاد ميّت تصحيح مىشود اوّل فريضهء خنثى و شريكهاى او از برادر و خواهرش به تقرير سابق [ كه ] به چهل مىرسد ؛ پس مخرج نصيب زوجين را در مجتمع مىزنند ؛ پس نصيب زوج ، ربع است [ كه ] مخرج آن چهار است ، در چهل كه زديم صد و شصت