و همچنين است تعليم صنعت .
و حدّ تعليم سوره اين است كه مستقل بتواند بخواند ؛ و اگر فراموش كند آيهء اوّل را پيش از تعليم آيهء دوم ، لازم نيست دو دفعه تعليم كند ؛ و اگر از غير او تعليم گرفت ، يا از او نتوانست تعليم بگيرد ، رجوع كند به اجرت .
[ مسئلهء ] ( هفتم ) : اگر سركهاى كه صداق بود ، معلوم شد شراب بوده [ است ] ، اقوى اين است كه از براى او است مثل سركه ؛ و همچنين اگر بنده آزاد درآمد ؛ كه از براى او است مثل بنده . « 1 »
[ مسئلهء ] ( هشتم ) : اگر در صداق ، عيبى بيابد حقّ ردّ دارد ؛ و اگر آن عيب بعد از عقد حادث شد ، حقّ طلب ارش دارد ؛ و اگر پيش از قبض تلف شد ، استحقاق قيمت وقت تلف [ را ] دارد .
[ مسئلهء ] ( نهم ) : اگر دو عقد كرد ؛ يكى آشكارا و ديگرى در پنهانى و مهر هر يك مختلف بود ، آن عقدى كه اوّل واقع شده ، صحيح است .
[ مسئلهء ] ( دهم ) : مستحبّ است كم كردن مهر ؛ و زيادهء بر مهر السنة ، مكروه است .
و مكروه است دخول پيش از اداى مهر يا اداى بعض مهر يا اداى هديه .
و زن مىتواند كه تمكين از دخول نكند پيش از گرفتن مهر ؛ اگرچه شوهر ، فقير باشد ؛ بلى بعد از دخول ، نمىتواند تمكين نكند [ بنا ] به قولى . « 2 »
و اگر مهر مؤجّل است ، نمىتواند تمكين نكند ؛ يا امتناع كرد [ و ] بعد مهر مؤجّل ، حالّ نشد ، نمىتواند تمكين نكند .
[ مسئلهء ] ( يازدهم ) : واجب نيست بذل مهر ، مگر براى استمتاع ؛ پس واجب نيست تسليم به زنى كه حبس شده باشد يا به سبب عذر ، ممنوع از وطى باشد .
و وقتى مهر را تسليم كرد ، بايد زن را به اندازهاى مهلت بدهد كه خود را تنظيف كند ؛ و اگر بالغ نيست ، بالغ شود ؛ يا اگر مريض است ، صحيح شود « 3 » .
هامش
( 1 ) . همان ، ص 119 - 121 .
( 2 ) . براى اطلاع از فروع مختلف اين مسئله و قائلين آن ، نك : شرايع الإسلام ، ج 2 ، ص 269 و غاية المراد ، ج 3 ، ص 121 - 123 .
( 3 ) . در نسخه « است » ، بدل « شود » مىباشد .