منفعت ، از او و از طفل اهم است و زكات ندارد " .
و مستحبّ است زكات در غلّات طفل ، از قبيل گندم و جو و مواشى [ - چهارپايان ] طفل ، مثل گوسفند .
و زكات نيست بر بنده و نه مكاتب مشروط - و مكاتب مطلق آن است كه آزاد شود از او هر مقدار معيّنى كه بدهد به همان مقدار و مشروط آن است كه با او شرط كند كه تا تمام آن مبلغ را ندهد آزاد نباشد هرچند يك پول از او باقى باشد - .
و [ نيز ] زكات نيست بر مكاتب مطلقى كه هنوز چيزى نداده ، و اگر چيزى داد و آزاد شد ، در نصيب خودش اگر به حدّ نصاب رسيده باشد ، زكات واجب است .
و شرط است كه ملكيت تامّ باشد ، مثلا مال موهوب قبل القبض اگر از حين هبه يك سال شده باشد ، زكات ندارد در جايى كه حول [ - سال ] معتبر باشد ؛ بلكه از حين قبض ، معتبر است ؛ يا آنچه [ كه ] وصيت شده به او بدهند و هنوز قبول ننموده ، محسوب از حول نيست ؛ يا غنيمت از كفّار پيش از قسمت كردن ، يا قرض پيش از قبول نمودن ، يا كسى كه خيارى به مالش متعلّق باشد كه از حين معامله از حول نيست ، ( على بعض الاقوال ) « 1 » [ - بنابر برخى از اقوال ] .
و زكات نيست در مال غصب شده ؛ يا آنچه غايب باشد از مالك و وكيل مالك ؛ و در مال وقف ( على بعض الاقوال ) ، و گم شده ؛ و مالى كه مشكوك الوجود و العدم باشد ، [ يعنى ] نداند كه هست يا نيست ؛ « 2 »
و اگر بعد از چند سال گم شده پيدا شد ، زكات يك سال از آن سالها مستحبّ است .
و همچنين زكات ندارد مالى را كه به قرض داده تا آن كه قبض نمايد ؛ اگرچه خود مالك قرضده ، مماطله در گرفتن بنمايد ؛ و اما كسى كه قرض كرده ، اگر در دست او يك سال بماند ، زكات بر او واجب است ، و الّا ساقط است .
و شرط است در ضامن شدن مقدار زكات را كه مسلّم باشد ؛ و متمكّن از اداء هم
هامش
( 1 ) . ولى احتياط ترك نشود . [ شيخ محمّد على ] .
( 2 ) . تعليقهاى به خطّ مرحوم آية اللّه حاج شيخ محمّد على در نسخهء مخطوطهء ترجمه موجود مىباشد ولى به جهت برش صحّافى قابل قرائت نمىباشد .