انگشت شكستن و بازى كردن و آب دهان يا دماغ انداختن و فوت كردن به محلّ سجده و آه كشيدن به يك حرف ، يا ناله [ كردن ] به يك حرف و نگاه داشتن بول و غايط و ريح .
( تتمّه )
حرام است قطع كردن نماز در حال اختيار ؛ و در حال ضرورت ، جايز است .
و جايز است دعا « 1 » كردن به [ امر ] مباح ، چه در دين و چه در دنيا ؛ به خلاف دعاى حرام .
و [ جايز است ] ردّ كردن سلام ، به مثل همان سلام .
و [ جايز ] است دعاى ثواب به جهت آخرت و حمد خداى تعالى ، اگر عطسه كرد . « 2 »
مطلب دوم : در [ بيان ] سهو و شكّ است
( بدان كه ) در عدد ركعات ، هرگاه ظنّ غالب به يك طرف داشته باشد ، بنا را بر آن بگذارد .
[ و حكم ندارد فراموش كنندهء قرائت و فراموش كنندهء جهر و اخفات و فراموش كنندهء حمد و سوره اگر به ركوع رفته باشد ] . و همچنين از براى فراموش كنندهء ذكر ركوع يا طمأنينهء ركوع در حال قيام بعد از ركوع ؛
و از براى فراموش كنندهء سر بلند كردن از ركوع يا طمأنينهء او در حال سجده ؛
و از براى فراموشى ذكر در دو سجده يا سجده بر هفت عضو ، يا [ از براى فراموشى ] در نشستن ميان دو سجده بعد از سر بلند كردن [ حكمى نيست ] ؛
و همچنين حكم ندارد سهو در سهو ، مثل آنكه در نماز احتياطى شكّ كند ؛
و حكم ندارد شكّ امام با حفظ مأموم و شك مأموم با حفظ امام ؛
و حكم ندارد شكّ كثير الشك « 3 » .
و اگر فراموش كرد [ خواندن ] حمد را و در سوره يادش آمد ، حمد را بخواند و
هامش
( 1 ) . واجب است رد كردن سلام به مثل همان سلام . [ شيخ محمّد على ] .
( 2 ) . مستحب است دعاى ثواب به جهت آخرت و حمد خداى تعالى اگر عطسه كرد . [ شيخ محمّد على ] .
( 3 ) . كسى كه زياد شكّ مىكند و اگر چنانچه كسى در يك نماز سه مرتبه شكّ كند ، يا در سه نماز پى در پى شكّ كند ( مثلا در نماز صبح و ظهر و عصر ) ؛ كثير الشكّ است .