] 01 / B [
و اگر مضطرّ شد به سجدهء به آنها ؛ ( بعضى گفتهاند ) به ايماء سجده كند و بر آنها سجده ننمايد ؛ ( ولى وجه واضحى ندارد ) [ و سجده بر شىء غصبى ، صحيح نيست ] . « 1 »
و جايز است سجده بر كاغذ ، هرچند كه نوشته باشد ؛
و اگر از شدت گرمى نتواند بر آن سجده كند و جامه هم ندارد كه با آن سجده كند ، بر دست خود سجده كند ؛ « 2 »
و اگر محلّ سجده ، از اطراف شبههء نجاست است يا آنكه اگر شبههء محصوره باشد ، اجتناب كند ؛
و اگر شبههء غيرمحصوره باشد ، اجتناب لازم نيست .
و مكروه است آنكه نماز بخواند و پيش روى او يا يكى از دو طرف چپ و راست او ، زنى نماز بخواند ؛
و اگر حايلى ميانهء آن دو باشد ، يا ده ذراع با هم فاصله داشته باشند ؛ يا زن عقب مرد نماز بخواند ، مانعى ندارد .
و مكروه است نماز [ خواندن ] در حمّام و بيت التخليه و طويلهء شتر و بالاى سوراخ مورچه و ميان جوى « 3 » آب و زمين شوره و ريگ [ زار ] و بيداء ( كه زمينى است ما بين مكّه و مدينه كه آن [ را ] ذات الجيش مىنامند ) « 4 » ، و وادى ضجنان و ذات الصلاصل ( كه دو موضع است در راه مكّه ) « 5 » ، و نماز خواندن در قبور بىحايل و بىدورى ده ذراع ، و در آتشكدهها ، و منزلهاى شراب و مجوسيان ، و در راهها و در وسط كعبه و بام آنجا ، و در طويلههاى الاغ و قاطر ، و روبرو ايستادن به آتش افروخته يا با صورتها ، يا مقابل با قرآن باز يا ديوارى كه از بالوعه ، تر [ شده ] باشد ، يا انسانى كه جلو روى او باشد يا در باز .
هامش
( 1 ) . عبارت مرحوم علّامه در إرشاد الأذهان ( ج 1 ، ص 248 ) چنين است : « و لا يصح السجود على الصوف . . . و المغصوب » .
( 2 ) . عبارت إرشاد الأذهان ( ج 1 ، ص 248 ) چنين است : « و يجوز على القرطاس و إن كان مكتوبا و على يده إن منعه الحرّ و لا ثوب معه » .
( 3 ) . در نسخه « جوب » بدل « جوى » مىباشد .
( 4 ) . نك : مجمع البحرين ، ج 1 ، ص 269 - 270 .
( 5 ) . همان ، ج 2 ، ص 627 - 629 .