ترتيب و نظم :
جهت پيوست و اتصال قول خدا
( فَأَمَّا الْإِنْسانُ . . . )
بما قبلش در آن دو قول است ، « 1 » اينكه آن متّصل شود بقول خدا
( إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ . . . )
يعنى او در كمينگاه است براى اعمال آنها ، بر او چيزى از مصالح ايشان مخفى نيست ، پس اگر كسى را اكرام كرد از ايشان بنوعى و قسمى از نعمتهايى كه آن صحت و سلامتى و مال و فرزندان است به جهت امتحان و آزمايش پندارد كه اين واجب بوده است ، و هر گاه روزى او را تنگ گرفت پندارد كه اين اهانت بر او بوده و حال آنكه خداوند سبحان تمام اين كارها را مىكند براى مصالح ( 2 ) ( 2 ) اينكه مقصود از اينكه او در كمينگاه است براى ايشان كه متعبّد سازد ايشان را به آنچه را كه آن اصلح است براى ايشان و آنها پندارند كه خداوند بندگانش را از اوّل اكرام و يا اهانت مىكند و حال آنكه چنين نيست بلكه اكرام و اهانت نتيجه استحقاق است و بندگان تحت استحقاق قرار نمىگيرند مگر بعد از تكليف و امّا قول خدا
( بَلْ لا تُكْرِمُونَ الْيَتِيمَ )
، پس وجه اتّصال و پيوست آن بما قبلش اينست كه خداوند رد كرد بر ايشان گمانشان را كه خدا از جهت اهانت و خوار ساختن روزى آنها را تنگ گرفته است ، پس خداوند سبحان بيان نمود كه اهانت براى آنست كه ياد نمود نه براى آنچه گفتند « 2 »
هامش
( 1 ، 2 ) حاكم حسكانى در شواهد التنزيل از فرات بن ابراهيم كوفى باسنادش از حضرت جعفر بن محمد ( ع ) روايت نموده در باره اين آيه( يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ . . . )تا آخر سوره ، فرمود در باره على ( ع ) نازل شده است .