( وَ تُحِبُّونَ الْمالَ حُبًّا جَمًّا )
دوست داريد مال را دوست داشتنى .
ابن عبّاس و مجاهد گويند يعنى : بسيار سخت دوست داريد ، و مقصودش اينست كه شما دوست داريد جمع كردن مال را و به آن هم ولع و حرص داريد و در كار خير آن را انفاق نميكنيد .
و بعضى گفتهاند : از زيادى حرصشان دوست داشتند مال زياد را پس از راه حرام جمع كرده و در راه نامشروع و حرام هم خرج ميكردند و انديشهى در عاقبت و پايان كار نميكردند سپس خداوند سبحان فرمود
( كَلَّا )
يعنى شايسته نيست كه كار چنين باشد .
مقاتل گويد : آنچه در باره يتيم و مسكين مأمور بودند نميكردند .
و بعضى گفتهاند : ( كلّا ) زجر است ، تقديرش اينست كه اينطور نكنيد ، سپس آنها را ترسانيده و فرمود :
( إِذا دُكَّتِ الْأَرْضُ دَكًّا دَكًّا )
يعنى آن گاه كه هر چيزى در پشت زمين از كوه و ساختمان و درختان شكست تا اينكه زلزله شد و چيزى بر زمين باقى نماند و پى در پى اين كار را نمود .
ابن عبّاس گويد :
دُكَّتِ الْأَرْضُ
يعنى روز قيامت زمين كشيده مىشود كشيدن پوست دبّاغى شده .
ابن قتيبه گويد : كوههاى زمين كوبيده مىشود تا همه صاف و مساوى ميگردد ، و مقصود اينست كه زمين مساوى و صاف مىشود و تمام خانهها و قصرها و عمارتهاى آسمان خراش و ساختمانهاى دويست طبقه و برجها و منارهها خراب و نابود مىشود تا زمين مانند صحراء صاف و مسطّح ميگردد كه هيچ پستى و بلندى در آن مشاهده نميشود .