است ( كه بين حق و باطل جدا مىكند ( 14 ) و آن شوخى و مزاح نيست ( 15 ) البته ايشان مكر ميكنند حيله كردنى ( 16 ) و منهم براى آنها نقشهاى دارم ضد و خلاف مكر و حيله آنها حيله كردنى ( 17 ) پس تو اى محمد ( ص ) كافرها را مهلت بده مهلت اندكى .
قرائت :
ابو جعفر و ابن عامر و عاصم و حمزه ( لما عليها ) را بتشديد ميم قرائت كرده و ديگران به تخفيف خوانده است ، و در قرائت شواذ ، ابن عباس مهلهم رويدا بدون الف خوانده است .
دليل :
ابو على گويد : كسى كه « لمّا » را تخفيف داده ، در نزد او ( ان ) مخففه انّ مشدّده ثقيله است و لام با آن همان لاميست كه با ان مخففه داخل مىشود كه آن را از ( ان ) نافيه جدا كند و « ما » مانند آن ما كه در قول خدا ،
فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ
و
عَمَّا قَلِيلٍ
، صله است و آن برخورد بر قسم مىكند ، چنان كه انّ مثقّله برخورد نموده است ، و كسى كه لمّا را مشدّد دانسته ان را نافيه گرفته مثل : ان ، كه در آيهء
فِيما إِنْ مَكَّنَّاكُمْ فِيهِ
، و لمّا را در معناى الّا و آن برخورد و متلقى براى قسم است چنان كه ( ماء ) تلقّى و برخورد به قسم مينمايد .
ابو الحسن گويد : لمّا ثقيله در معناى الّا است و عرب اين معنى را نمى شناسد ، كسايى گويد جهت ثقيل بودن لمّا را نميدانم :
و ابن عوف گويد : نزد ابن سيرين خواندم ،
إِنْ كُلُّ نَفْسٍ لَمَّا . . .
به تشديد ، نه پسنديد : زجاج گويد استعمال نشده لمّا در جايى مگر در دو مورد ( 1 ) در اينجا و ( 2 ) در باب قسم مىگويى سالتك لمّا فعلتك به معناى الّا