ما اقبال نمود و اراده نموده هر شب را .
2 - وجه ديگر اينكه مقصود از آن ليل يك شب معيّن باشد از ميان شبها ( شب قدر و يا شب فطر و يا شب عيد قربان ) .
مجاهد و عكرمه و كلبى گويند : مقصود از آن شب ليله مزدلفه و شب مشعر الحرام ( شب عيد اضحى ) است كه مردم در آنجا جمع ميشوند به طاعت خداى تعالى در آن شب حجّاج سير ميكنند از عرفه بسوى مزدلفه سپس در آنجا نماز صبح را گذارده و بسوى منى صبحگاهان حركت ميكنند .
( هَلْ فِي ذلِكَ قَسَمٌ لِذِي حِجْرٍ )
يعنى در آنچه را كه از سوگندها ياد شد اقناع كنندهاى هست براى صاحب عقل و خرد كه تعقّل و انديشه كنند در باره قسم و آنچه به آن قسم خورده و اين تأكيد و تعظيم است براى آنچه قسم به آن واقع شده است ، و مقصود اينست كه كسى كه صاحب خرد و عقل باشد ميداند كه در آنچه خداوند تعالى از اين چيزها كه به آن قسم خورده است عجائب و دلائلى است بر توحيد و يكتايى خدا كه واضح مىكند از عجائب و شگفتيهاى صنع و بدايع حكمت او ، سپس بين قسم و جواب آن فاصله جمله معترضه قرار داد ، و فرمود :
( أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعادٍ إِرَمَ ذاتِ الْعِمادِ )
آيا نديدى چه كرد پروردگارت بعاد ارم صاحب تكيه گاه و قوّت و نيرو ، و اين خطاب به پيغمبر ( ص ) و تنبيه كفّار است بنا بر آنچه را خداى سبحان بامّتهاى گذشته نموده هنگامى كه كافر به خدا و پيامبران او شدند ، و حال آنكه عمرهاى ايشان طولانىتر و نيرويشان سختتر بود ، و عاد قوم حضرت هود ( ع )