( وَ النَّاسِ )
را بر وسواس و مقصود من شرّ الوسواس و من شرّ الناس مثل اينكه امر فرموده كه پناه ببرند از شرّ جن و انس .
3 - اينكه يعنى از شرّ ذى الوسواس الخنّاس آن گاه تفسير كرد بقولش
( مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ )
« 1 » چنان كه گفته مىشود ، پناه ميبرم از شرّ هر تمرّد كنندهاى از جنّيان و آدميان و بنا بر اين وسواس جن آن وسواس شيطانست بنا بر آنچه كه گذشت .
هامش
( 1 ) - در تفسير اثنا عشرى ج 14 ص 272 گويد : تنبيه لفظ ناس در اين سوره پنج مرتبه واقع شده اگر چه بحسب ظاهر تكرار مينمايد ، امّا به حسب معنى مكرّر نيست زيرا :
1 - مراد از ناس اوّل اطفالند و معناى ربوبيّت دال بر آنست .
2 - ناس دوّم جوانان و لفظ ملك دليل است بقهر و سياست مشير به آنست .
3 - پيران مراد است و اسم إله كه مشعر است بر طاعت و عبادت مخبر است از آن .
4 - صالحان كه وسواس حريص است به اغواى ايشان .
5 - مراد مفسدانند كه بالقاى شبهات متزلزل نمايند عقايد حقه مردمان و اخلاق آنان را فاسد نمايند .
بدانكه افتتاح قرآن به حرف ( با )بِسْمِ اللَّهِ . . .و پايان آن به حرف سين( وَ النَّاسِ )شده در اين سرّ غريبى است زيرا اين دو حرف با و سين وقتى با هم تركيب شود مىشود ( بس ) و عرب گويد بسك ، بمعنى حسبك براى تو كافى است ، پس چنين مىشود ( حسبك من الكونين ، ما اعطيناك بين الحرفين ) كافى است ترا از دو جهان آنچه را عطا فرموديم ترا از ميان اين دو حرف يعنى قرآن كفايت است براى هر مؤمن و مؤمنه در تحصيل مرادات دنيوى و اخروى بحسب تلاوت و عمل بمضامين