( أَ لَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِي تَضْلِيلٍ )
آيا حيله آنها را در تباهى و گمراهى نيفكند ، يعنى قرار نداد سوء قصد و نقشه ايشان را در ويران كردن بيت اللَّه الحرام و كشتن اهل مكه و اسارت و هتك حرمت ايشان را در گمراهى از آنچه قصد كردند كوشش آنها گم شد تا اينكه نرسيدند به اينكه نقش خود را پياده كنند ، و بعضى گفتند :
( فِي تَضْلِيلٍ )
يعنى در رفتن و بطلان نقشه .
( وَ أَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْراً أَبابِيلَ )
و فرستاد بر سر ايشان پرندگان ابابيل را يعنى ، اقاطيع كه بعضى از پى ديگرى آيد مانند شتران رم كرده اعشى گويد :
طريق و جبّار رواء اصوله * عليه ابابيل من الطير تنعب
راهى كه نخلهاى دراز و بلند كه ريشههاى آن سيراب است دارد ، و بر آن
هامش
( صادق خان ( اديب الممالك فراهانى ) كه از شعراء نامى معاصر قاجار است در قصيده ميلاديه خود كه اين نگارنده در ص 82 جلد ششم گنجينه دانشمندان ياد كردهام در باره آن موضوع چنين گويد :با ابرهه گو خير به تعجيل نيايد * كارى كه تو مىخواهى از فيل نيايدرو تا به سرت جيش ابابيل نيايد * بر فرق تو و قوم تو سجّيل نيايدتا دشمن تو مهبط جبريل نيايد * تاكيد تو در مورد تضليل نيايدتا صاحب خانه نرساند به تو آزار * زنهار بترس از غضب صاحب خانهبسپار به زودى شتر سبط كنانه * برگير از اين راه مجو عذر و بهانهبنويس به ( نجاشى ) اوضاع شبانه * آگاه كنش از بد اطوار زمانهو ز طير ( ابابيل ) يكى بر بنشانه * آن را كه خبر نيست فكار است ز افكار