دمشق است « 1 » و زيتون بيت المقدّس است .
ابن عبّاس گويد : التين مسجد نوح است كه بر جودى بنا شده و زيتون بيت المقدّس است .
ضحاك گويد : التين مسجد الحرام است و الزيتون مسجد الاقصى است .
( وَ طُورِ سِينِينَ )
حسن گويد : يعنى سوگند به آن كوهى كه خدا بر آن با موسى عليه السلام سخن گفت ، و سينين و سيناء هر دو يكيست .
مجاهد و قتاده گويند : معناى سينين مبارك حسن است و مثل اين است كه گفته است كوه پر خير براى اينكه آن اضافه تعريف است .
عكرمه گويد : يعنى كوه پر گياه و درخت ، مقاتل گويد ، هر كوهى كه در آن درخت ميوه باشد ، پس آن سينين است ، و سيناء بلغت نبط است .
عمرو بن ميمون گويد : شنيدم كه عمر بن خطاب در مكّه در نماز مغرب ميخواند ، و التين و الزيتون و طور سيناء ، گويد ، پس پنداشتم كه او قرائت مىكند تا اعلام كند حرمت و احترام بلد را ، و اين از موسى بن جعفر ( ع ) هم نيز روايت شده .
هامش
( 1 ) - ميگويم : خدا لعنت كند بازرگانان حديث را كه براى پر كردن جيب و شكم چرانى بامر دولتهاى غاصب و ستمكار مانند معاويه جعل حديث مى كردند ، و از آنان جوائز دريافت كرده و يا به آنها ميفروختند ، و كعب الاحبار يكى از آن جاعلين و بازرگانان حديث است ، و از بديهيّات است كه مسجد دمشق همان مسجديست كه معاويه بنا نموده و اموىها آن را تكميل و تزيين نمودند ، و آن اگر از مساجد ملعونه نباشد از مساجد مذمومه است كه هزار ماه و يا بيشتر در آن بمقام شامخ علوى جسارت و اسائه ادب نمودند پس چطور مىشود كه مقصود از تين آن باشد ، فافهم . ( مترجم )