لا و لا درّه يتيمه بحر * تتلألأ لا فى جونه البيّاع
نه و نيست درّ بى همتايى دريايى كه درخشندگى كند در جعبه و ويترين فروشنده و دكّان جواهرى .
ماوردى گويد : يعنى قرار داد تو را پناهگاهى براى يتيمها بعد از آنكه خودت يتيم بودى و كفيل براى مردم بعد از آنكه در تحت كفالت عمويت بودى ، سپس ياد نمود نعمت ديگرى را و فرمود :
( وَ وَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدى )
در معناى آن چند قول است :
1 - حسن و ضحاك و جبائى گويند : يافت تو را گم شده يا گمراه از آنچه تو اكنون بر آن هستى از نبوّت و شريعت ، يعنى از آن غافل بودى پس تو را بسوى نبوّت و شريعت هدايت نمود و مانند آنست آيه
ما كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتابُ وَ لَا الْإِيمانُ
، نبودى تو كه بدانى كتاب چيست و ايمان كدامست و قول خدا ،
وَ إِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الْغافِلِينَ
اگر چه تو قبل از آن از غافلين بودى .
پس معنى ضلال و گمراهى بنا بر اين آن رفتن از علم است مانند قول خدا
أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَكِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْرى
، اگر يكى يادش رفت ديگرى تذكر دهد .
2 - ابى مسلم گويد : مقصود اينست كه تو را متحيّر يافت كه نميشناختى راههاى زندگى را پس تو را هدايت نمود براههاى معيشت براى اينكه هر گاه آدمى رهبرى به راه كسب و طريق معيشت نشود گفته مىشود كه او گمراه است ، نميداند كجا ميرود ، و از چه طريقى تحصيل معيشت و درآمد مىكند ، و در حديث آمده كه فرمود من يارى برعب و دلهره شدم و روزى مرا در سايه سر نيزهام قرار داده ، يعنى در جهاد و جنگ با كفّار و منافقين