در روزگار سخت يعنى روزگار گرسنگى .
ابن عبّاس گويد : اراده كرده بمسغبه گرسنگى را ، و در حديث از معاذ بن جبل رسيده كه گفت رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرمود كسى كه گرسنهاى را سير كند در روز سخت و گرسنگى خداوند او را در روز قيامت از درى از درهاى بهشت وارد نمايد كه از آن در داخل نشود مگر كسى كه اين عمل را انجام داده باشد .
و از جابر بن عبد اللَّه ( انصارى ) رسيده كه گفت رسول خدا ( ص ) فرمود ، از موجبات مغفرت و آمرزش طعام دادن مسلمان گرسنه است .
و از محمد بن عمر بن يزيد روايت شده كه گويد : گفتم به حضرت ابى - الحسن على بن موسى الرضا عليه السلام ، بدرستى كه براى من پسرى است كه سخت مريض است ، فرمود او را امر كن كه تصدّق بكفى از طعام كند بعد از قبضه و كف ديگر ، بدرستى كه خداوند متعال ميفرمايد :
( فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ )
و آيه را تلاوت نمود .
( يَتِيماً ذا مَقْرَبَةٍ )
يعنى اطعام كردن به يتيمى كه صاحب خويشاوندى از قرابت نسب و رحميّت باشد و اين تحريص و تشويق بر مقدم داشتن خويشان نيازمند است بر بيگانگان در طعام دادن و احسان كردن .
( أَوْ مِسْكِيناً )
يعنى : يا فقير و تهىدست .
( ذا مَتْرَبَةٍ )
كه از شدّت فقر و نادارى خاكنشين شده باشد .
مجاهد از ابن عبّاس روايت كرده كه او ميگفت ، او افتاده در خاك است كه چيزى او را نگه نمىدارد ، و اين مثل قول ايشانست كه ميگويند فقير مدقع ، كه از دقعاء گرفته شده و آن خاك است ، سپس خداوند سبحان