شكنجه خداى تعالى را بر گناه . و اختلاف كردهاند در آن . حسن گويد كه آن صفت آتش است . ابن زيد گويد : آن صفت پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله است پس گويا او گفته : ( قم نذيرا ) بر خيز در حالى كه ترساننده باشى . ابن زيد گويد آن از صفات خداى تعالى است بنا بر اين حال مىشود از فعل قسم محذوف .
( لِمَنْ شاءَ مِنْكُمْ أَنْ يَتَقَدَّمَ أَوْ يَتَأَخَّرَ )
قتاده گويد يعنى تقدّم كند و جلو بيفتد در طاعت خدا يا متأخّر بماند و عقب از طاعت و فرمان خدا به معصيت .
و مشيّت ، اراده و خواستن است پس معنايش اينست كه اين انذار متوجّه كسيست كه امكان دارد براى او كه از عذاب آتش پرهيز كند به اجتناب از گناهان و آوردن طاعات پس توانايى دارد بر تقدّم و سبقت گرفتن در عبادت و تأخّر و نافرمانى در اوامر خدا بخلاف گفتهء اهل جبر كه قائل به تكليف ما لا يطاق ميباشند ( يعنى تكليف كردن و مجبور نمودن خدا نستجير باللّه به چيزى كه قدرت اداء و فعل آن را ندارد مانند طير و پرواز در هوا بدون وسيله ) .
و برخى گفتهاند : خداى سبحان تعبير فرمود از ايمان و طاعت بتقدّم به جهت اينكه صاحبش متقدّم و جلوست در عقول و درجات و از كفر و معصيت بتأخّر تعبير فرمود چون متأخّر است در عقول و درجاتش و روايت نموده محمّد بن فضل از ابى الفضل از ابى الحسن عليه السّلام كه فرمود هر كس كه سبقت گيرد به ولايت ما از سقر دور باشد و هر كس از ولايت ما عقب بماند سبقت بسوى سقر و دوزخ نمايد .
( كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ رَهِينَةٌ )
يعنى هر كس در گرو اعماليست كه بجا آورده است يعنى گرو بعملش و محبوس به آن و پرسيده شود به آنچه نموده از طاعت يا معصيت پس رهن و گرو گرفتن چيزيست بكارى بر اينكه بر نگردد مگر بخروج از آن رهن .