ممكن باشد ايشان را كه بر پاسبانان دوزخ غالب و ايشان را از خود دفع كنند .
( وَ الْقَمَرِ )
سوگند مىخورد به ماه براى آنچه در اوست از آيات شگفت انگيز در طلوع و غروب و گردش و زياد و كم شدنش .
( وَ اللَّيْلِ إِذْ أَدْبَرَ )
قتاده گويد : سوگند بشب زمانى كه سپرى شده و ميرود و برخى گفتهاند . ( دبر ) وقتى بعد غيرش آمد و ادبر زمانى كه رو گرداند معرضا در حال اعراض و ادبار . پس بنا بر اين معنايش در اذا ادبر مىباشد زمانى كه شب در پى روز آيد و در اذا ادبر زمانى كه شب سپرى شده و صبح عقب آن آيد ، و بنا بر قول اوّل پس آن دو دبر و ادبر دو لغت ميباشند معنايشان ولى روگردانيد و انقض سپرى شد مىباشد .
( وَ الصُّبْحِ إِذا أَسْفَرَ )
قتاده گويد : يعنى زمانى كه روشن شد و روشن نمود عالم را و آن سوگند ديگرست . و بعضى گفتهاند معنايش اينست زمانى كه تاريكى روشن و اشخاص ظاهر گشتند و گروهى گفتند تقدير در اين سوگندها ( و ربّ هذه الاشياء ) پروردگار اين چيزهاست جهت اينكه سوگند نميشود مگر بخداى تعالى
( إِنَّها لَإِحْدَى الْكُبَرِ )
اين پاسخ سوگند است ابن عبّاس و مجاهد و قتاده و برخى گويند يعنى سقرى كه آن آتش است هر آينه يكى از بزرگهاست و كبر جمع كبرى و آن عظمى و عظيم است .
و برخى گفته : كه آيات قرآن يكى از بزرگترين وعيدها و تهديدها است .
( نَذِيراً لِلْبَشَرِ )
يعنى منذرا و مخوفا ترساننده و بيم دهنده و آگاه كننده است موارد ترس را و نذير يعنى حكيم به تحذير دادن و منع كردن از چيزهايى است كه شايسته است اينكه از آن حذر و دورى شود .
پس هر پيامبرى نذير است زيرا او فرمان داده به حذر كردنش عذاب و