( وَ لِيَقُولَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَ الْكافِرُونَ ما ذا أَرادَ اللَّهُ بِهذا مَثَلًا )
و تا اينكه عاقبت بگويند افرادى كه بيمارى درونى دارند و افرادى كه نافرمانى نمودند خدا از اين عدد چه اراده نموده . لام در اينجا لام عاقبت است به معنى آخر كار اين گروه ( منافقين و كافرها ) ميگويند خدا از اين مثل چه خواسته .
و بعضى گفتهاند : معنايش اينست براى اينكه ميگويند خدا چه اراده كرده به اين وصف و عدد و فكر كنند پس فكر و انديشهء آنها آنان را بايمان هدايت كند .
( كَذلِكَ يُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ )
يعنى مثل آنچه را كه ما قرار داديم پاسبانان و خزينه داران ياران آتش را فرشتگانى كه صاحبان عدد آزمايشند كه تكليف كنيم مردم را تا اظهار كنند گمراهى و هدايت را و اضافه كرد هدايت و گمراهى را به خودش براى اينكه سبب گمراهى و هدايت تكليف است و آن از ناحيهء اوست .
و بعضى گفتهاند : گمراه مىكند از راه بهشت و ثواب كسى را كه ميخواهد و هدايت مينمايد به راه بهشت و ثواب هر كس را كه بخواهد .
( وَ ما يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلَّا هُوَ )
يعنى نميداند لشگر پروردگارت را ، از جهت كثرت و زيادى هيچكس مگر او و نگهبانان آتش را نوزده نفر قرار نداد براى كمى لشگرش ولى حكمت چنين اقتضا كرد « 1 » .
هامش
( 1 ) مترجم گويد : و محتمل است كه در ميان اعداد عدد نوزده را - انتخاب فرمود براى خزينه داران و نگهبانان دوزخ براى اين باشد كه از علم خدا گذشته باشد كه در قرن هيجده ميلادى و سيزده هجرى فرقه و