( وَ الرُّجْزَ فَاهْجُرْ )
يعنى از بتها دورى كن و اين قول ابن عبّاس ، و مجاهد و قتاده و زهرى است و بعضى چون حسن گفته . يعنى از گناه دورى كن .
كسايى گويد : الرّجز . بكسر عذاب و بضمّ بت است و گفته معنايش اينست دورى كن از هر چه مؤدّى و منجرّ به عذاب ابدى مىشود ولى غير كسايى فرقى بين كسر و ضمّ نداده و هر دو را بيك معنى گفته .
جبائى گويد : معنايش دورى كن از كار زشت و اخلاق مذموم و پست .
و گفته شده : كه به معناى ( اخرج حبّ الدّنيا من قلبك لانّه رأس كلّ خطيئة ) بيرون كن محبّت دنيا را از دلت زيرا كه آن اساس و ريشهء هر گناه و خطايى است .
( وَ لا تَمْنُنْ تَسْتَكْثِرُ )
يعنى عطا نكن بخششى كه بيش از آن داده شوى و اين مخصوص پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله است . تأديب فرمود او را خداوند سبحان به بهترين آداب و شريفترين رسوم . و اين گفته ( جماعتى ، از مفسّرين ) مانند ابن عبّاس و مجاهد و قتاده و نخعى و ضحّاك است .
حسن و ربيع بن انس گفتهاند : معناى آن اينست كه در حسنات ، و كارهاى خوبت بر خدا منّت نگذار در حالى كه طلب زياد كنى بر آن پس درجه و رتبه تو را پائين آورد در نزد خدا .
و ابن زيد گويد : معناى آن اينست منّت نگذار آنچه را كه خداوند به تو اعطا كرده از نبوّت و قرآن كه طلب پاداش زياد كنى از مردم .
و ابى مسلم گويد : آن نهى و منع از رباء حرام و سود حرام است يعنى نده چيزى كه مطالبه كنى بيش از آنچه را كه دادهاى .