( 5 ) عكرمه گويد : شاهد فرشته ايست كه بر بنى آدم گواهى ميدهد ، و مشهود روز قيامت است و اين دو آيه را تلاوت كرد
( وَ جاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَعَها سائِقٌ وَ شَهِيدٌ )
هر كس خواهد آمد كه با او شاهد و رانندهاى هست
( وَ ذلِكَ يَوْمٌ - مَشْهُودٌ )
و اقوالى ديگرى در معناى شاهد و مشهود مانند قول جبائى هست وى ميگويد : شاهد كسانى هستند كه شهادت و گواهى بر مردم ميدهند و مشهود آنهايى هستند كه شهادت بر ايشان داده شده . و قول حسين بن فضل كه شاهد اين امّت و مشهود امّتهاى ديگر است براى آيه شريفه
( لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ )
و بگفته بعضى شاهد اعضاء بنى آدم و مشهود ايشانند به جهت آيه كريمه
( يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ )
روزى كه گواهى ميدهد بر ايشان زبانهايشان و بگفته برخى شاهد حجر الاسود و مشهود حجّاج هستند .
و بعضى گفتهاند : كه شاهد شبانه روز است و مشهود فرزندان آدمند و براى حضرت حسين بن على عليهما السّلام انشاد كردهاند :
مضى امسك الماضى شهيدا معدّلا * و خلّفت فى يوم عليك شهيد
گذشت روز گذشته تو در حالى كه گواه و شاهد عادلى بود و بجا گذاردى در روزى كه بر تو شهادت خواهد داد .
شاهد اين بيت شهيد است كه به معناى روز باشد .
فان انت بالامس اقترفت اسائة * فقيّد باحسان و انت حميد
پس اگر تو در ديروز مرتكب كار بدى شدى پس آن را باحسان كار خوب مقيّد نما تا تو پسنديده و ستوده شوى .
هامش
( مدفون در كربلا 8 - حذيفة بن اليمان صحابى كه در زمان ملك غازى در سال 1340 هجرى در كنار دجله در نزديكى مدائن بوسيله طغيان شط قبرش خراب و بوسيله هزاران نفر تشييع و در جوار سلمان پاك دفن و بعد از 1300 سال بدنش سالم و درست بود و دهها نفر ديگر كه مجال ذكر آنها نيست . ( مترجم )