عليكم يعنى پس تخفيف داد بر شما .
( فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ )
پس آنچه ميسورتان مىشود از قرآن بخوانيد در نماز شب و نيز اجماع و اتّفاق كردند مفسّرين كه مقصود از قيام اوّل سوره در قول خدا
( قُمِ اللَّيْلَ )
آن قيام براى نماز است مگر ابو مسلم كه ميگويد كه مقصود قرائت مطلق قرآنست نه غير .
و بعضى گفتهاند : معناى فاقروا پس نماز بخوانيد آن مقدار كه ميسورتان باشد و تعبير كرده از صلاة به قرآن براى اينكه نماز شامل قرائت قرآن هم است ( چون سورهء حمد و توحيد قرآنست ) و كسى كه ميگويد مراد به آن قرائت قرآنست در غير نماز نزد بيشتر از مفسّرين محمول به استحباب است نه واجب ، براى اينكه اگر قرائت واجب باشد حفظ آن نيز واجب باشد .
و بعضى از آنها گفتهاند : محمول بر وجوبست زيرا قارى از اعجاز قرآن و آنچه در آنست از دليلهاى توحيد و ارسال پيامبران مطّلع مىشود و لازم هم نميآيد كه حفظ قرآن واجب باشد زيرا آن از مستحبّاتيست كه به آن تأكيد شده « 1 » و مورد رغبت شارع است . آن گاه اختلاف كردهاند در مقدارى كه متضمّن اين امر است از قرائت . سعيد بن جبير گويد : پنجاه آيه ابن عبّاس گويد صد آيه
هامش
( 1 ) آنچه از امر تبادر بذهن مىكند واجب عينى است و شكّى نيست كه قرائت قرآن در غير نماز بر احدى واجب نيست و امّا وجوب كفايى براى اينكه معجزه باقيه پيامبر اسلام صلّى اللَّه عليه و آله كهنه و مندرس نشود و مهجور نگردد و شكّى در وجوب آن نيست پس واجب است آنچه متعلّق بالفاظ قرآن و معانى و تفاسير آنست تدريس شود براى او امر مؤكّدهاى كه از شارع ، و رهبران دين رسيده و اصرار و حرص مسلمانها بر اين و آنچه را كه تدوين ، و تأليف شده از كتب نحوى و علوم ادبيّه و آنچه را كه دفاتر نوشته شده و برنامه