كرده كه فرمود : نيست هيچ بنده مؤمنى مگر اينكه در قلبش نقطه سفيدى است . پس چون گناهى نمود در اين نقطه سياهى بيرون آيد . پس اگر توبه نمود اين نقطه سياه برود و اگر بگناه مداومت نمود آن نقطه سياه بزرگ و زياد شود تا نقطه سفيد را بپوشاند پس وقتى قلب و آن نقطه سفيد تاريك و پوشيده شد هرگز صاحبش بخير و سعادت بر نگردد . و آن قول خداى تعالى است :
( كَلَّا بَلْ رانَ عَلى قُلُوبِهِمْ )
.
و حضرت ابو عبد اللَّه صادق عليه السّلام فرمود : قلب تيره و گرفته شود پس هر گاه نعمتها و آيات خدا را بر آن ياد كردى و تذكّر دادى روشن و باز شود ابو مسلم گويد : اعتياد ايشان بكفر و انس و الفت آنها بر آن و غفلتشان پرده و حجابى بر دلهايشان شد پس آنچه سود ايشان است تعقّل نميكنند زيرا نيانديشيدن عواقب و پايان كار و بسيارى گناه و فرو رفتن در فسق و فجور تقويت مىكند دواعى در اعراض از توبه و اصرار بگناه را پس اين مانند غالب بر قلوب شده و بر آن غلبه و حكومت كند ( و او را از خدا و عبادت او باز دارد ) .
ابو القاسم بلخى گويد : در اين آيه دلالت بر صحّت قول عدليّه ( اماميّه و معتزله ) هست در تفسير طبع و مهر بر دلها و گمراه كردن . براى اينكه خداى تعالى خبر داده كه اعمال به دو آنچه از زشتيها كه كسب نمودهاند غلبه بر قلوب ايشان نمايد .
( كَلَّا )
ابن عبّاس گويد : مقصودش اينست كه تصديق نميكنند . سپس از سر گرفت و فرمود :
( إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَمَحْجُوبُونَ )
حسن و قتاده گويند : يعنى اين گروهى را كه خدا بكفر و فجور توصيفشان كرده در روز قيامت محجوب و ممنوع از