اعراب :
يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ
. منصوب بقول خدا . مبعوثون است يعنى ا لا يظنون انّهم مبعوثون يوم القيمه . آيا نميدانند كه ايشان در روز قيامت برانگيختهگانند . و بعضى گفتهاند كه در اصل ( كلّا ) دو قولست ( 1 ) اينكه آن دو يك كلمه بدون تركيب است براى ردع و زجر وضع شده است و جارى مجرى اصوات مثل صه . به معناى ساكت شو مه . آرام باش . و مانند آن دو است ( 2 ) اينكه كاف تشبيه بر لا داخل شده و براى مبالغه در زجر با اعلان به تركيب لفظ شدّد ( كلّا ) شده است .
شأن نزول :
عكرمه از ابن عبّاس نقل كرده كه چون پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله وارد مدينه شدند . مردم آن بدترين انسانها بودند از جهت كم فروشى . پس خداوند عزّ و جلّ نازل كرد .
وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ
. پس متنبّه شده و بعد از آن خوب و كامل ميكشيدند .
سدى گويد : چون پيغمبر ( ص ) وارد مدينه شد . در آن مردى بود كه به او ابو جهينه ميگفتند و او دو پيمانه داشت با يكى براى خود تمام و كمال پيمانه ميكرد و با ديگرى كه كمتر و كوچكتر بود براى مردم پيمانه ميكرد . پس آن آيات نازل شد .
مقصود و تفسير :
( وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ )
واى بر كم فروشان و آنها مردمى بودند كه در پيمانه كردن و كشيدن كم ميكردند و حقوق مردم را در پيمانه كردن و وزن نمودن ضايع