فرمود : پس بهر كس خواهى ( از مستمندان ) يك نفر شتر اهداء نما . « 1 » جبائى گويد : آن را موءوده ناميدهاند براى اينكه سنگينى مىكند در حالى كه آن را بر آن افكندهاند تا بميرد . و اين اشتباه است زيرا موءوده از باب واديه معتل الفاء و آنكه به معناى ثقل است از آده يؤده . اثقله سنگين كرد او را و آن معتل العين است . و اگر مأخوذ از آن بود گفته ميشد مؤدّه بر وزن معوّده .
از پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله از عزل ( منى ) پرسيدند فرمود اين وأد خفى و كشتن نهانى ( نطفه ) است . « 2 » فرزدق شاعر گويد :
و منّا الّذي منع الوالدات * فاحيا الوئيد فلم تواد
و بعضى از ما بودند كه منع ميكرد مادرها را از اينكه بچه سقط كنند . و يا اينكه خود عزل نمايد و نطفه را در خارج رحم بريزد . پس زنده ميداشت .
نوزاد را و زنده زير خاك نميكرد . شاهد اين بيت كلمه وئيد و لم تواد است كه به معناى زير خاك شده است .
و گويد :
و منّا الّذي احيا الوئيد و غالب * و عمرو منّا حاجب و الاقارع « 3 »
هامش
( 1 ) اهل سنّت خود اقرار دارند كه خليفه دوّم آنان عمر بن خطاب هم چندين دختر خود را در عصر جاهليت زنده بگور كرد .
( 2 ) مشهور فقهاء اين نهى عزل را حمل بر كراهت كردهاند و بعضى از آنها حمل بر حرمت از زن آزاد دائمى مگر اينكه شرط كند با آن زن . و اين حرمت و يا كراهت عزل و ريختن نطفه و منى در خارج رحم براى اينست كه زن بوسيله انزال در داخل لذّت ميبرد و كيف مىكند .
( 3 ) مادر فرزدق ليلى دختر جالس خواهر اقرع ( و اقارع همان اقرع و عمرو و غالب است ) و اقرع همان صحابى مشهور بسخاوت و بزرگواريست و در اين