آدمى متذكّر مىشود آنچه را كه از خوب و بد كرده است .
( وَ بُرِّزَتِ الْجَحِيمُ )
يعنى آتش ظاهر مىشود
( لِمَنْ يَرى )
پس مردم آن را مىبينند در حالى كه سر پوش از آن برداشته شده و آن را از نزديك مشاهده كرده و مينگرند .
( فَأَمَّا مَنْ طَغى )
يعنى از حدّ و مرزى كه خداوند براى او گذارده تجاوز كند و مرتكب گناهها شود
( وَ آثَرَ الْحَياةَ الدُّنْيا )
« 1 » و دنيا را بر آخرت اختيار نمايد .
( فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوى )
پس البتّه آن دوزخ براى او جايگاه است و ايثار اراده چيز است بر روش ترجيح و برترى دادن او بر غير او
( وَ أَمَّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ )
و امّا كسى كه ترسيد مقام مسئله پروردگارش را از آنچه بر او فعل يا تركش واجب است .
( وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى )
و باز داشت نفس خود را از محرّماتى كه آن را ميل نمود .
مقاتل گويد : البتّه آدمى عزم گناه و معصيت مىكند پس بخاطرش ميآيد توقّفش را براى حساب . پس آن را ترك مىكند .
( فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوى )
يعنى آن قرارگاه و جايگاه اوست سپس خداوند
هامش
( 1 ) اين آيه دلالت دارد بر اينكه بر گزيدن زندگانى دنيا بر آخرت اساس و سرمايه هر گناه است و اين براى اينست كه مادّيين موجود را منحصر در اين جسم - محسوس ميبينند و فقط به همين هم اكتفاء ميكنند و غير دنيا اهمّيت نميدهند پس انكار قيامت و زنده شدن و فرشتگان و قبر و بهشت و آتش ميكنند و اعتراف بسعادت و شقاوت ندارند مگر به آنچه راحت بشر است در حياة دنيا وقاحت و زشتى لذّتها را درك نميكنند مگر وقتى كه از لذّت قوىتر و عمومىتر دنيوى ممنوع شوند پس دوستى دنيا سرمايه هر گناهيست .