از شياطين سبقت گرفتند . على عليه السّلام و مقاتل گويند آنها فرشتگانى هستند كه در بردن ارواح مؤمنين به بهشت سبقت ميگيرند ( دوّم ) ابن مسعود گويد : آنها جانهاى مؤمنين است كه از ملائكهاى كه آنها را قبض و بسوى رحمت خدا و دين ثواب و كرامت او سبقت ميگيرند ( سوّم ) قتاده ، و جبائى گويند آنها ستارگانى هستند كه بعضى از آنها بر بعض ديگر در سير و حركت سبقت ميگيرند ( چهارم ) عطاء و ابو مسلم گويند : آنها سواران مجاهدند كه در جنگ بعضى بر بعضى ديگر سبقت ميگيرند .
( فَالْمُدَبِّراتِ أَمْراً )
در آن نيز چند قول است ( اوّل ) على عليه - السّلام فرمود : آنها فرشتگانى هستند كه از اين سال تا سال آينده تدبير امور بندهگان خدا ميكنند ( دوّم ) عبد الرّحمن بن سابط گويد : « 1 » مقصود از اين جبرئيل و ميكائيل و ملك الموت و اسرافيل عليهم السّلام است كه تدبير امور دنيا ميكنند . فامّا جبرئيل عليه السّلام پس او موكّل ببادها و لشكريان خداست و امّا ميكائيل پس موكل بباران و بوئيدنيهاست و امّا ملك الموت پس موكّل قبض ارواح است و امّا اسرافيل پس او بر آنها فرمان خدا را نازل مىكند .
( سوّم ) على بن ابراهيم قمّى « 2 » روايت نموده : كه آنها افلاك هستند كه امر خداى تعالى در آن واقع مىشود . پس حكم الهى در دنيا جارى
هامش
( 1 ) عبد الرّحمن بن سابط از تابعين است و گفته مىشود كه او عبد - الرّحمن بن عبد اللَّه بن سابط جحمى مكى است كه در سال 118 وفات نمود و معاصر با حضرت امام محمّد باقر عليه السّلام بوده است . و فرق بين قول او و قول اوّل كه قول امام عليه السّلام باشد فرق بين عام و خاص است .
( 2 ) مثل اينكه على بن ابراهيم آن را در غير تفسيرش روايت كرده براى اينكه در تفسير اين سوره موجود نيست . و منافاتى بين قول او و دو قول ديگر