ربطته ريسمان بسته را كشيد و انشطته حللته يعنى آن را باز نمود ( 4 ) و نيز ابن عبّاس گويد : مقصود از آن جانهاى مؤمنين است كه در موقع مردن براى بيرون آمدن كشيده مىشود . و اين براى اين است كه هيچ مؤمنى نيست كه وقتى مرگش ميرسد بهشت را به او نشان داده مىشود پيش از آنكه بميرد . پس ميبيند جاى خود را در آن و مىبيند همسران بهشتى خود حورالعين را پس جانش آماده مىشود و خوشحال مىشود كه بيرون آيد .
( 5 ) قتاده و اخفش و جبائى گويند : آنها ستارگانى هستند كه از افقى به افق ديگر ميروند . گفته مىشود حمّار ناشط يعنى الاغ تند رو .
( وَ السَّابِحاتِ سَبْحاً )
در آن نيز قولهايى است ( اوّل ) على عليه - السّلام و كلبى گويد : آنها فرشتگانى هستند كه ارواح مؤمنين را قبض ميكنند و آنها را بملاطفت بيرون ميآورند آن گاه آنها را ميخوانند تا استراحت كنند مثل آنكه با وسيلهاى كه بسوى او انداخته شده در آب شنا مىكند . ( دوّم ) مجاهد و ابى صالح گويند : آنها فرشتگانى هستند كه بسرعت از آسمان نازل ميشوند ، و اين چنانست كه گفته مىشود باسب ( الجواد السابح ) يعنى اسب شناوريست وقتى كه در دويدن سرعت مىكند و تند ميرود ( سوّم ) قتاده و جبائى گويند آنها ستارگانى هستند كه در فلك و مدار خود شنا ميكنند . ابو مسلم گويد : آنها سواران مجاهدند كه در دويدن شدّت ميكنند مثل قول خدا
( وَ الْعادِياتِ ضَبْحاً )
عطاء گويد : آنها كشتىهايى هستند كه در آب شنا ميكنند
( فَالسَّابِقاتِ سَبْقاً )
در آن نيز قولهائيست ( اوّل ) مجاهد گويد : آنها فرشتگانى هستند كه براى اينكه از فرزند آدم سبقت و پيشى گرفتند به خير و ايمان و عمل صالح و ايمان و بعضى گفتهاند : فرشتگانى كه در رسانيدن وحى به پيامبران ، از