مردم
( كانَ مِيقاتاً )
براى آنچه خدا وعده داده از پاداش و حساب و ثواب و عقاب
( يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ )
معناى صور گذشت
( فَتَأْتُونَ أَفْواجاً )
- يعنى گروه گروه تا اينكه در قيامت همه بطور كامل حاضر باشند .
و بعضى گفتهاند : دسته دسته از هر جا و مكانى براى حساب ، و هر دستهاى با شكل و قيافه خودش ميآيد .
و بعضى گفتهاند : كه هر امّتى با پيامبرش ميآيد و براى همين فوج فوج آمدهاند .
( وَ فُتِحَتِ السَّماءُ )
يعنى شكافته مىشود براى فرودن آمدن فرشتگان
( فَكانَتْ أَبْواباً )
يعنى صاحب درها .
و بعضى گفتهاند : در آن راههايى پيدا شود كه پيش از آن نبوده
( وَ سُيِّرَتِ الْجِبالُ )
يعنى كوهها از جاىهاى خود كنده شود و از بين برود .
( فَكانَتْ سَراباً )
يعنى مانند آب نما گردد كه گمان شود كوه است و حال آنكه نيست . و در حديث از براء بن عازب روايت شده كه معاذ بن جبل نزديك رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله در منزل ابو ايّوب انصارى نشسته بود پس معاذ گفت يا رسول اللَّه آيا قول خداى تعالى كه ميفرمايد :
« يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْواجاً »
را ديدهاى . پس پيامبر فرمود : اى معاذ از امر بزرگى سؤال كردى آن گاه چشمان مباركش را فرو بست سپس فرمود : ده طائفه از امّت من بطور پراكنده محشور ميشوند . خداوند آنها را از ميان مسلمين ، مشخّص فرموده و صورت بعضى از آنها به شكل ميمون و بوزينه و برخى را به صورت خوك و بعضى هيكلشان منكوس وارونه است پاهايشان بالا و صورتشان پائين آن گاه بصورتشان كشيده ميشوند بر روى زمين . و بعضى از آنها