تعالى را
( مُفَتَّحَةً لَهُمُ الْأَبْوابُ )
و از دليلهاى آنكه بتخفيف خوانده گفته خدا
( فَتَحْنا عَلَيْهِمْ أَبْوابَ كُلِّ شَيْءٍ )
و دليل آنكه لابثين بالف قرائت كرده آمدن مصدر است بر وزن و فعل لبث و او از باب شرب يشرب ( شربا ) و لقم يلقم ( لقما ) ( لبث يلبث لبثا ) است نه از باب فرق يفرق زيرا اگر از اين باب بود هر آينه مصدر آن مفتوح العين ميشد . پس وقتى ساكن شد ( عين الفعل ) لازم است كه اسم فاعل آن بر وزن فاعل مثل شارب و لا قم باشد چنانچه لبث مثل لقم است .
و كسى كه لبثين قرائت كرده اسم فاعل را فعلا قرار داده و گاهى غير حرفى از اين قبيل بر وزن فاعل و فعل آمده است . و كذاب مصدر كذب چنانچه كلام مصدر كلم و همين طور است قاعده در آنچه زيادتر بر سه حرف باشد بلفظ فعل و در آخرش الفى زياد شود مثل قول تو كه مىگويى ( اكرمته اكراما ) و امّا تكذيب پس سيبويه خيال كرده كه تاء عوض از تضعيف و يائى كه قبل از لام الفعل است مثل الف است و امّا كذاب . مصدر كذب است .
اعشى گويد :
فصدقته و كذّبته * و المرء ينفعه كذّابه
پس او را تصديق نموده و تكذيب كردم . و تكذيب كنندهگان سود ميدهند آدمى را پس آن مثل كتاب مصدر كتب است و امّا كذّاب بضمّ كاف پس ابو حاتم گفته وجهى براى آن نيست مگر اينكه جمع كاذب باشد ، و منصوب بر حاليّت باشد يعنى و تكذيب كردند بآيات ما در حال كذبشان .
طرفه گويد :