( وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ )
ابى مسلم گويد : يعنى نميخواهيد اخذ طريق بطور اختيار بسوى رضا و خشنودى پروردگار نمائيد مگر آنكه خدا شما را مجبور كند و ناچار بر اين كار كند . پس در اين هنگام ميخواهيد و حال آنكه فائدهاى براى شما ندارد و تكليف زايل است و خدا اين مشيّت را نخواسته ، است بلكه خواسته شما به حسن اختيارتان ايمان را اختيار نمائيد تا مستحق ثواب شويد . « 1 » و بعضى گفتهاند : يعنى نميخواهند چيزى از عمل را بطاعت او مگر خداوند آن را خواسته و اراده كرده و نيست مقصود از آيه اينكه خداى سبحان ميخواهد هر چه بنده ميخواهد از معصيت و گناه و مباحات و غير آن براى اينكه دليلهاى روشن دلالت دارد بر اينكه جايز نيست كه خداى سبحان اراده كند كارهاى زشت و اعمال قبيحه را و منزّه است از اين و فرمود خداى سبحان
( وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ )
هامش
( عمل داشته باشد بلكه دهها آيه بر اين مطلب دلالت دارد كه از آنهاست آيه حج .وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا.
براى خداست بر مردم كه حجّ كنند خانه خدا كعبه معظّمه را كسانى كه استطاعت و نيروى بدنى و مالى و طريقى دارند . پس استطاعت قبل از اعمال حجّ است و آيات زكات و آيه خمس و غيره .
( 1 ) سعد بن عبد اللَّه باسنادش از حضرت هادى عليه السّلام روايت نموده كه فرمود : خداوند قلوب ائمّه عليهم السّلام مورد و جايگاه اراده خود قرار داده وقتى خدا چيزى بخواهد آنها هم ميخواهند .
ميگويم در زيارت اوّل حضرت سيّد الشّهداء معروف به زيارت قتيل اللَّه كه اصحّ زيارات است اين جمله است . ارادهء الرّب فى مقادير أموره تهبط اليكم و تصدر عن بيوتكم . اراده پروردگار در تقدير و مقدّرات كارهاى او بسوى شما فرود آمده و از خانه شما صادر مىشود .