نمود و امساك از بخل است .
شاهد اين بيت كلمه ضنين است كه از بخل و امساك است .
و صدت فاعدانا بهجر صدودها * و هنّ من الاخلاف قبلك و المطل
و اعراض كرد خنساء پس ستم كرد ما را بسبب دورى و اعراضش و حال آنكه آنها از يادگارهاى قبل از تو و بزرگان بودهاند .
شاهد اين بيت و هنّ من الاخلاف است .
شاعر گويد :
الا فى سبيل اللَّه تغيير لمّتى * و وجهك ممّا فى القواريرا صفّر
آيا در راه خدا تغيير نميدهى رفقاء مرا و حال آنكه صورتت از آنچه در شيشه است زردتر است پس بنا بر اين جايز است كه شيشه از نقره باشد يعنى در صفا و سفيدى نقره باشد و جايز است فرض شود حذف مضاف را يعنى از صفاء فضّه و قوارير دوّم بدل از قوارير اوّل و تكرار نيست .
ابن عبّاس گويد : كه شيشه و آبگينه هر زمين از خاك آن زمين است و زمين بهشت نقره است و براى همين آبگينه آن مانند نقره و از آنست .
( قَدَّرُوها تَقْدِيراً )
يعنى اندازه گرفتن كاسه را بر اندازه خواست ، و ميل آنها نه كم و نه زياد از رأى آنها و ضمير در ( قدّروها ) راجع به ساقيان و خدمتگزارانيست كه سقايت ميكنند زيرا آنها اندازه ميگيرند آن گاه سقايت ميكنند ربيع و قرظى گفتهاند : اندازه ميگيرند به قدر پر شدن كف دستها يعنى ليوانها و يا قدحها . به اندازه ميل و اشتهاء آنهاست بزرگ نيست و سنگينى بر كف دست از برداشت آن نميكند .
و بعضى گفتهاند : پيش از آمدنشان در دل خودشان اندازهء آن