جدّا منافقين دروغ ميگويند در قولشان كه تو رسول خدايى ، پس دروغشان در اعتقادشان است ، و اينكه بدلهايشان گواهى ميدهند ، تكذيب نكرد ايشان را در آنچه برگشت بزيانشان دارد ، چون ايشان گواهى به زبان دارند و راست گفتند در زبانشان ، و در اين دلالت است بر اينكه حقيقت ايمان آنست كه در قلب باشد و كسى كه چيزى بگويد و خلاف آن را معتقد باشد دروغگو است .
اتَّخَذُوا أَيْمانَهُمْ جُنَّةً
يعنى ايمان خود را سپر و پردهاى قرار دادند كه به آن كفر خود را بپوشانند تا كشته نشوند و به آنها سب و فحش و ناسزا نگويند و اموالشان را نگيرند .
فَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ
يعنى : پس اعراض كردند به اين سبب از دين اسلام و بعضى گفتند : منع كردند غير ايشان از پيروى راه حق به اينكه خواندند ايشان را در باطن بكفر و اين از خواص و صفات منافقين است كه عوام را از دين برميگردانند چنان كه اهل بدعت ميكنند .
إِنَّهُمْ ساءَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ
يعنى : بد كاريست كه آنها ميكنند از اظهار اسلام و مخفى داشتن كفر و منع راه حق نمودن .
ذلِكَ بِأَنَّهُمْ آمَنُوا
بزبانهايشان در موقع اقرار به لا إله الا اللَّه و محمد رسول اللَّه .
ثُمَّ كَفَرُوا
قتاده گويد : يعنى سپس كافر شدند بقلوبشان چون تكذيب كردند به آن ، و بعضى گفتهاند : يعنى ايمان آوردند در ظاهر نزد پيامبر و مسلمانها سپس وقتى با مشركين خلوت كردند كافر شدند بدين جهت فرمود
ثُمَّ كَفَرُوا
براى اينكه ايشان بعد از اظهار ايمان تجديد