و شكر خدا كند .
يَسْلُكْهُ عَذاباً صَعَداً
يعنى او را داخل كند در عذاب و شكنجهاى سخت و دشوارى كه در بزرگى بالا است و البتّه . يسلكه . گفت چون قبلا طريقه را ياد كرده بود . و بعضى گفتهاند : يعنى عذابى كه صاحب مشقّت است .
وَ أَنَّ الْمَساجِدَ لِلَّهِ فَلا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَداً
خليل گويد تقديرش اين است . و لأنّ المساجد للَّه فلا تدعوا مع اللَّه احدا سوى اللَّه . براى اينكه البتّه مسجدها مخصوص خداست . پس در مساجد هيچكس را جز خدا نخوانيد و مقصود اينست . در اماكنى كه براى عبادت و نماز بنا شده احدى را بر وجه شريك كردن در عبادت ياد نكنيد . چنانچه نصارى در معبدهاى خود و مشركين در كعبه ميكنند .
حسن گويد : يكى از مستحبّات در موقع دخول مساجد اينست كه گفته شود . لا إله الّا اللَّه لا ادعوا مع اللَّه احدا .
سعيد بن جبير و زجاج و فرّاء گويند : مساجد . مواضع سجده انسانى است در نماز و آن پيشانى و دو كف دست و دو انگشت بزرگ پاى و دو سر زانوست و چون آنها را خداى تعالى ايجاد كرده و بسبب آنها انعام و احسان نمود بر مردم . پس سزاوار و شايسته نيست كه با آنها براى غير خداى تعالى سجده كند .
و روايت شده كه معتصم عبّاسى از حضرت ابا جعفر محمّد بن على بن موسى الرّضا عليهم السّلام سؤال كرد از قول خداى تعالى .
وَ أَنَّ الْمَساجِدَ لِلَّهِ
. فرمود : آن هفت موضع سجده است « 1 »
هامش
( 1 ) در بحار الانوار مجلسى عليه الرّحمة و كتب معتبره ديگر شيعه چون