و بعضى گفتهاند : كه كفّار آرزو ميكردند مرگ پيامبر ( ص ) را ، و مرگ اصحاب او را ، پس بايشان گفته شد بگو بايشان اگر خدا هلاك كند مرا ، و كسانى را كه با من هستند به اينكه بميراند مرا و اصحاب مرا . پس كيست آنكه نفع دهد شما را و امان دهد شما را از عذاب . پس البتّه آن حتما واقع شود بشما .
و بعضى گفتهاند : يعنى أ رأيتم . آيا شما ديديد كه اگر خدا عذاب كند مرا و ياران مرا يا بر ما ترحّم فرمايد يعنى ما را ببخشد . پس كيست كه شما را پناه دهد . مقصود ما با ايمانمان بين خوف و رجا . ترس و اميد هستيم پس كيست كه شما را با كفرتان از عذاب پناه دهد در حالى كه اميدى براى شما نيست .
چنان كه براى مؤمنان است ( از ابن عبّاس و ابن كيسان ) سپس فرمود
( قُلْ )
بگو به اين گروه كفّار بر طريق سرزنش و ملامت ايشان
هُوَ الرَّحْمنُ
يعنى البتّه آن كسى را كه من شما را بسوى او ميخوانم او خداى بخشايندهاى است كه نعمتش شامل تمام مخلوق شده است .
آمَنَّا بِهِ وَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْنا
ما به او ايمان آورده و بر او توكّل نمودهايم يعنى اعتماد ما بر او است و تمام كارها را ما به او واگذار كردهايم
( فَسَتَعْلَمُونَ )
پس به زودى اى گروه كفّار در روز قيامت خواهيد دانست
مَنْ هُوَ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ
كيست ، آنكه در گمراهى آشكار است آيا ما يا شما . و كسى كه با ياء خوانده معنايش اين است كه پس به زودى كفّار ميفهمند اين مطلب را .
قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ ماؤُكُمْ غَوْراً
بگو آيا ديدهايد كه اگر صبح آب شما فرو رفته است در زمين يعنى در چاهها و چشمهها فرو رفته و خشك شد .
فَمَنْ يَأْتِيكُمْ بِماءٍ مَعِينٍ
پس كيست براى شما آب جارى يا گوارا آورد ابى مسلم و جبائى گويند : يعنى در چشمهها ظاهر كند .