قالُوا بَلى قَدْ جاءَنا نَذِيرٌ فَكَذَّبْنا وَ قُلْنا ما نَزَّلَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ
يعنى در پاسخ فرشتگان ميگويند چرا براى ما بيم دهندهاى آمد . و ما او را تصديق نكرده تكذيب كرديم و از او نه پذيرفتيم . بلكه به او گفتيم : خدا چيزى از آن چه ما را به آن دعوت ميكنيد و از مخالفت آن ميترسانيد . نازل نكرده است پس فرشتگان بايشان ميگويند :
إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا فِي ضَلالٍ كَبِيرٍ
يعنى شما امروز نيستيد مگر در عذاب بزرگ .
و بعضى گفتهاند : يعنى ما به پيامبران گفتيم نيستيد شما مگر در گمراهى يعنى كاملا از مرز درستى خارج شديد كه مىگوييد خدا بر ما كتابى نازل كرده است .
وَ قالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ
و ميگويند : اگر ما ميشنيديم يا - مىانديشيديم آنچه را كه پيامبران و بيم دهندگان براى ما آوردند و ما را بسوى آن فرا خواندند و ما هم به آن عمل كرده بوديم .
ما كُنَّا فِي
أَصْحابِ السَّعِيرِ
ما از اصحاب آتش نبوديم .
زجاج گويد : يعنى اگر ما مىشنيديم شنيدن كسى كه حفظ مىكند و ميانديشد و تعقّل ميكرديم عقل كسى كه تميز ميدهد نظر مىكند ما از اهل آتش نبوديم .
و در حديث از عبد اللَّه بن عمر روايت شده كه پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : آدمى هست كه جهاد مىكند و نماز خوانده و روزه ميگيرد و امر بمعروف و نهى از منكر مىكند . ولى در روز قيامت پاداش داده نميشود مگر باندازهء عقلش و از انس بن مالك روايت شده كه گفت گروهى مردى را