معصيت و مخالفت تجاوز از حدّ و مرز بندگى نمودند .
فَحاسَبْناها حِساباً شَدِيداً
پس ما محاسبه كرديم حساب سختى به سبب مناقشه و خوردهگيرى و طلب و تجسّس بگرفتن حقّ و پرداخت آن .
مقاتل گويد : محاسبه كند خداى تعالى بكارهايى كه در دنيا نموده پس او را به عذاب و شكنجه پاداش دهد و آن قول اوست :
وَ عَذَّبْناها عَذاباً نُكْراً
و آنها را عذاب كنيم عذاب شديدى ، پس مجازات و كيفر به عذاب را محاسبه قرار داد و آن عذاب استيصال و ناچارى است .
و بعضى گفتهاند : آن عذاب آتش است . پس بدرستى كه ، لفظ ماضى به معناى مستقبل است و النكر ، منكر و قبيح شديدى است كه مثل آن ديده نشده .
و بعضى گفتهاند : بدرستى كه در آيه تقديم و تأخير است . تقديرش اينست . پس ما آنها را عذاب كرديم در دنيا بگرسنگى و قحطى و شمشير ، و ساير مصيبتها و بلاها و محاسبه كرديم آنها را در آخرت حساب سختى و گفته شده حساب شديد آن حسابى كه در آن عفو و بخشش نيست .
فَذاقَتْ وَبالَ أَمْرِها
پس چشيدند سنگينى امر آن سركشى را - يعنى سنگينى عاقبت كفرشان را .
وَ كانَ عاقِبَةُ أَمْرِها خُسْراً
و بود عاقبت امرشان خسارت . يعنى :
زيان در دنيا و آخرت و آن قول خداست :
أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ عَذاباً شَدِيداً
مهيّا ساخته خدا برايشان عذاب سختى . يعنى عذاب آتش ، و اين دلالت مىكند بر اينكه مقصود ، به عذاب اوّل عذاب دنياست .
سپس فرمود :