خدا ،
فَلْيَمْدُدْ لَهُ الرَّحْمنُ مَدًّا
« 1 » و معنى ( فمدّ له الرحمن مدّا ) است براى اينكه قديم تعالى به خودش امر نميكند و مانند اينست
( أَسْمِعْ بِهِمْ وَ أَبْصِرْ )
« 2 » كه لفظ آن امر و معنايش خبر است و ممكنست كه قول او ( تؤمنون ) مرفوع باشد بساقط شدن ( ان ) و موصول وصله در محلّ جرّ باشد بنا بر بدليّت از تجاره و تقديرش ، اين باشد ( هل ادلكم على تجارة ايمان باللَّه ) و قول او ( اخرى ) در محلّ جرّ است به اينكه آن صفت براى موصوف محذوف مجرور بعطف بر تجاره و تقديرش ( و على تجارة اخرى محبوبة ) باشد .
و زجاج گويد : تقديرش اينست ( و لكم تجارة اخرى ) پس بنا بر اين ( اخرى ) صفت موصوف محذوف مرفوع به مبتداء بودنست ( و تحبونها ) صفت بعد از صفت است ، ( و نصر ) خبر مبتداء محذوف است تقديرش ( هى نصر من اللَّه ) است ( من انصارى الى اللَّه ) در اينجا ( الى ) به معناى ( مع ) است يعنى مع اللَّه .
تفسير :
چون مقدّم داشت ذكر پيامبر را در پى آن خداوند سبحان آورد دعاء بقبول قول او و نصرت او و عمل بشريعت و احكام او را پس فرمود :
( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا )
اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، و آن خطاب بعموم مؤمنين است .
و بعضى گويند : آن خطاب بكسانيست كه يادشان در اوّل سوره گذشت .
( هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلى تِجارَةٍ تُنْجِيكُمْ مِنْ عَذابٍ أَلِيمٍ )
آيا شما را رهنمونى كنم بر تجارتى كه نجات دهد شما را از عذاب دردناك ، صورت آن صورت عرض و پيشنهاد است ولى مقصود به آن امر است بر طريق تلطّف و مهر در خواندن باخلاص در
هامش
( 1 ) - سورهء مريم آيهء : 75 .
( 2 ) سورهء مريم آيهء : 38 .