فاعل باشد يعنى او حمدش به خدا بيشتر از غير اوست .
دوّم - اينكه آن مبالغه از صيغه مفعول باشد يعنى بسيار بسيار ستوده است بواسطهء آنچه كه در اوست از اخلاق حسنه و زيبائيها و بيشتر از آنچه كه غير او ستوده و تمجيد مىشود وى تمجيد مىشود .
و در روايت صحيح از زهرى از محمد بن جبير بن مطعم از پدرش آمده كه گويد حضرت رسول - صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : كه براى من نامهايى است 1 - منم احمد 2 - منم محمّد 3 - منم ماحى چنانى كه خداوند بسبب من محو مىكند كفر را 4 - و منم حاشرى كه مردم بر قدمهاى من محشور ميشوند 5 - و منم عاقبتى كه بعد از من پيامبرى نيست ؟
و بخارى اين روايت را در صحيح خود آورده است و آيه متضمّن است كه عيسى قوم خود را بشارت ميداد بمحمّد صلّى اللَّه عليه و آله و نبوّت او و آنها را خبر داد برسالت و پيامبرى او و در اين بشارت معجزهاى براى عيسى بن مريم عليهما السلام است در موقع ظهور محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و امريست براى امّتش كه ايمان آوردند به آن حضرت در موقع ظهور و آمدنش « 1 »
( فَلَمَّا جاءَهُمْ )
پس چون آمد بسوى ايشان احمد
( بِالْبَيِّناتِ )
يعنى با دلائل آشكارا و معجزات نمايان .
( قالُوا هذا سِحْرٌ مُبِينٌ )
گفتند اين جادويى روشن است .
هامش
( 1 ) - مترجم گويد : نام مقدّس احمد كه از اسامى پيامبر اسلام ( ص ) است و حضرت عيسى ( ع ) هم بنى اسرائيل را بشارت بآمدن آن حضرت كه موسوم باحمد است داده چنانچه در اين سوره حكايت نموده و اين اسم مشتق از اسم حق تعالى است چنان كه محمد هم از نام حق مشتق است و احمد از احد كه يكى از اسامى خداست گرفته شده با اضافه حرف ميم همانطور كه مادر بستان الرازى گفتيم يهدى مناهج الهدى ، فما بالنا الا اتباع احمد ، تا آنكه هدايت كند مردم را بر