ايشان و مسلمين حاصل شد .
( وَ اللَّهُ قَدِيرٌ )
و خداوند قادر است بر نقل دلها از عداوت بدوستى و مودت و صحيح است كه ( على كل شيء ) را مقدّر نمود بر
( وَ اللَّهُ قَدِيرٌ )
.
( وَ اللَّهُ غَفُورٌ )
و خداوند آمرزنده است مر گناهان بندگانش را
( رَحِيمٌ )
مهربانست بايشان هر گاه توبه كنند و اسلام آورند .
( لا يَنْهاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَ لَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ )
و خدا شما را از نيكويى كردن با كفّارى كه در كار دين با شما كار زار نكردند و شما را بيرون از منازلتان ننمودند يعنى نيست خدا كه شما را بازدارد از مخالطت و دوستى اهل پيمان آنهايى كه با شما پيمان بستند بر ترك قتال و پيكار و نيكى كردن بايشان و معامله با ايشان به عدالت و آن قول اوست :
( أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَ تُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ )
يعنى عدالت كنيد در ما بين خودتان ، و ايشان از وفاء بعهد و پيمان .
ابن عباس و حسن و قتاده گويند : كه مسلمين از پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله خواستند كه رخصت فرمايد در اينكه با خويشان مشركشان نيكى و احسان كنند و اين پيش از آن بود كه مأمور به پيكار با تمام مشركين شوند ، پس اين آيه نازل شد و اين منسوخ شد بقول او :
( فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ )
« 1 » بكشيد مشركين را هر جا كه آنها را يافتيد .
قتاده گويد : او قصد نموده به كسانى كه پيكار با شما نكردند كسانى را كه از اهل مكّه ايمان آورده و هجرت نكردند .
هامش
( 1 ) - سورهء توبه آيهء : 4 .