ابن زيد گويد : آنهايى كه با او بودند از پيامبران .
( إِذْ قالُوا لِقَوْمِهِمْ )
وقتى كه بخويشان كفارشان گفتند :
( إِنَّا بُرَآؤُا مِنْكُمْ )
ما بيزاران از شمائيم و شما را دوست نداريم .
( وَ مِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ )
و نيز بيزاريم از آنچه كه ميپرستيد از غير خدا يعنى و بيزاريم از بتهايى كه مپرستيد ، و ممكنست كه ( ما ) مصدريّه باشد پس معنى چنين است و از عبادت شما بتها را .
( كَفَرْنا بِكُمْ )
كافر شديم بشما ، يعنى ميگويند بايشان كه ما انكار كرديم دين شما را و انكار كرديم معبود شما را .
( وَ بَدا بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةُ وَ الْبَغْضاءُ أَبَداً )
و ظاهر شد بين ما و بين شما دشمنى و خصومت هميشگى ، پس ميان ما موالاتى در دين نميباشد .
( حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ )
تا اينكه ايمان آوريد بخداى يكتا ، يعنى پس تصديق كنيد وحدانيّت و يكتايى خدا و اخلاص توحيد و عبادت را براى او .
فراء گويد : خداى تعالى ميفرمايد اى حاطب تأسّى و اقتداء بابراهيم « ع » و خويشان او كن و تبرى و بيزارى بجواز ايشان ، چنان كه او بيزارى نمود از ايشان ، يعنى : از خويشان كافرش .
( إِلَّا قَوْلَ إِبْراهِيمَ لِأَبِيهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ )
يعنى اقتداء و تقليد بابراهيم كن در هر موردى مگر در اين قول ، پس پيروى از او نكن در اين قول زيرا كه آن حضرت عليه السلام البتّه استغفار كرد براى پدرش از ميعادى كه او را وعده داده بود كه ايمان آورد ، پس چون براى او روشن شد كه دشمن خدا است تبرى كرد از او « 1 » .
هامش
( 1 ) - در جاى خود ثابت شده كه آذر عموى ابراهيم عليه السلام بود نه پدرش