قرائت :
اهل حجاز و ابو عمرو ( يفصل بينكم ) بضمّه ياء و فتحه صاد بر تخفيف خوانده و اهل كوفه غير عاصم ( يفصل ) بضمّه ياء و كسره صاد با تشديد قرائت كردهاند ، و عاصم و يعقوب و سهل ( يفصل ) بفتحه ياء و كسره صاد با تخفيف خوانده ، و ابن عامر ( يفصّل ) بضمّه ياء و فتحهء صاد با تشديد خوانده و در شواذ قرائت عيسى ابن عمر ( انا براء منكم ) بنا بر مثال فعال آمده است .
دليل :
ابو على گويد : ابو الحسن در اين مثال معتقد است كه ظرف قائم مقام فاعل است و ترك كرده بر فتحى كه جارى بر آن شده در كلام براى جريان آن در بيشتر سخنان بنصب و همين طور كه مىگويى در قول او
وَ أَنَّا مِنَّا الصَّالِحُونَ وَ مِنَّا - دُونَ ذلِكَ
« 1 » و بدرستى كه از ما صالحين و از ما كمتر آن مىباشد و همچنين ميآيد قاعده قول اوّل ،
لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ
« 2 » پس لفظ بنا بر قول او لفظا مفتوح و حال آنكه محلّا مرفوع است ، چنانچه لفظ در قول او و كفى باللّه ، و ما جاءني من رجل لفظا مجرور است و محلّا مرفوع است ، و قول او در قرائت ابن عامر ( يفصل ) مثل قول در « يفصَلُ » و قول عاصم ( يَفْصِلُ ) خوبست و ضمير برميگردد باسم خداى تعالى و دلالت مىكند بر او قول او
( وَ أَنَا أَعْلَمُ بِما أَخْفَيْتُمْ وَ ما أَعْلَنْتُمْ )
و همين طور قول كسى كه « يفصَّل » خوانده ( و برىء ) در تكسير آن چهار صورت است :
1 - براء مثل شريف و شرفاء و آن قرائت جماعت است .
2 - و براء مثل ظريف و ظراف .
3 - و ابرياء مثل صديق و اصدقاء .
4 - و براء مثل توأم و رباب و بنا بر اين است بيت حارث بن حلزه ( فانا
هامش
( 1 ) - سورهء جنّ آيهء : 10 .
( 2 ) سورهء شعراء آيهء : 22 .