الادبار ) و هر آينه اگر يارى كند ايشان را باقيمانده از آنها البتّه پشت به ميدان جنگ كرده و فرار خواهند نمود ، پس بنا بر اين اين منافاتى ندارد بين قول او
( لا يَنْصُرُونَهُمْ )
و قول او
( وَ لَئِنْ نَصَرُوهُمْ )
پس حقيقة خداى تعالى خبر داد در اين آيه از آنچه را كه نميباشد از ايشان كه اگر باشند چگونه خواهند بود .
( ثُمَّ لا يُنْصَرُونَ )
يعنى و اگر اين قوّه و نيرو هم براى ايشان باشد و يارى كنند ، يهوديان از نصرت و يارى ايشان منتفع و بهرهمند نميشوند اين آيه پيش از بيرون كردن بنى النضير نازل شده و بعد از آن رانده شدند و قتال كردند و منافقى با ايشان بيرون نيامد و آنها را يارى نكرد چنانچه خداى تعالى خبر داد به آن .
و بعضى گويند : اراده نموده بقولش ( لاخوانهم ) بنى النضير و بنى قريظه را پس بنى النضير بيرون شدند و منافقين با ايشان بيرون نرفتند ، و بنى قريظه قتال كردند ، پس ايشان را يارى نكردند ، سپس خطاب نمود خداوند سبحان مؤمنين را و گفت :
( لَأَنْتُمْ أَشَدُّ رَهْبَةً )
هر آينه شما ترسناكتر هستيد
( فِي صُدُورِهِمْ )
در دلهاى اين گروه منافقين
( مِنَ اللَّهِ )
از خدا يعنى بدرستى كه ترس ايشان از شما بيشتر و سختتر است از خوفشان از خدا براى آنكه ايشان شما را ميبينند و ميشناسند شما را ولى خدا را نمىشناسند و آن قول اوست كه ميگويد :
( ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَفْقَهُونَ )
اين براى آنست كه ايشان مردمى هستند كه حق را نميشناسند و بزرگى خدا و سختى عذاب و عقوبت او را نميدانند .
( لا يُقاتِلُونَكُمْ )
كار زار با شما نميكنند اى گروه مؤمنين
( جَمِيعاً إِلَّا فِي قُرىً مُحَصَّنَةٍ )
تماما مگر در دهكدههاى محكم كه رسيدن و گشودن آن ممتنع و