( لِلْفُقَراءِ الْمُهاجِرِينَ )
براى مستمندان و تهىدستان مهاجرانيست كه از مكّه بمدينه و از دار الحرب بدار الاسلام هجرت نمودند .
( الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ أَمْوالِهِمْ )
آن كسانى كه از ديارشان و اموالشان كه متعلّق به آنان بود رانده شدند
( يَبْتَغُونَ )
يعنى طلب ميكنند .
( فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَ رِضْواناً وَ يَنْصُرُونَ اللَّهَ )
فضل و فزونى را از خدا و رضوان خشنودى او را و يارى ميكنند خدا را يعنى و يارى ميكنند دين خدا را .
( وَ رَسُولَهُ أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ )
و يارى مىكنند پيامبر او را ، ايشانند رستگاران در حقيقت نزد خداى بزرگ و مقام و منزلت نزد اوست .
زجاج گويد : خداوند سبحان بيان نمود و توضيح داد از مساكين آنهايى كه برايشان حقّى است پس فرمود : براى فقيران مهاجرى كه از ديارشان و اموالشان رانده شدند آن گاه خداوند سبحان انصار را توصيف و مدح نمود تا خاطرشان از فيء شاد شود و فرمود :
( وَ الَّذِينَ تَبَوَّؤُا الدَّارَ )
و آن كسانى كه خانههاى خود را دادند يعنى مدينه و دار هجرت را كه قبل از مهاجرين انصار مينشستند و تقدير آيه اينست ( و الذين تبوءوا الدار من قبلهم ) و كسانى كه جا دادند منازلشان را كه از پيش ايشان سكونت در آن داشتند .
( وَ الْإِيمانَ )
و ايمان را چون انصار پيش از آمدن مهاجرين ايمان نداشتند و عطف نمود ايمان را بر ( الدار ) در ظاهر نه در معنا و باطن براى آنكه ايمان مكان نيست كه جا دهند و تقديرش ( و آثروا الايمان ) است و اختيار ايمان نمودند و گفت
( مِنْ قَبْلِهِمْ )
يعنى از پيش از آنكه مهاجرين بر آنها وارد شوند .
و بعضى گويند : يعنى پيش از ايمان مهاجرين ، و مقصود اصحاب عقبه